Ευαισθησία

Στη συνέχεια, ας μιλήσουμε για την ευαισθησία. Ας την κατηγοριοποιήσουμε όσο πιο απλά γίνεται, ξεκινώντας με τη μέθοδο του αποκλεισμού. Είναι η ευαισθησία μια έμφυτη συνθήκη; (Όχι.) Τότε, μήπως είναι μια διεφθαρμένη διάθεση; (Όχι.) Αν κάποιος έχει μια εκδήλωση ευαισθησίας, είναι αυτό αποκάλυψη διεφθαρμένης διάθεσης; (Όχι.) Η ευαισθησία δεν αναφέρεται στο να νιώθει κανείς φαγούρα αφού φάει ένα συγκεκριμένο είδος τροφής ούτε στο να φτερνίζεται και να δακρύζουν τα μάτια του αφού μυρίσει ένα συγκεκριμένο άρωμα, και δεν αναφέρεται στην αλλεργία στη γύρη, στην αλλεργία στα φιστίκια ή σε οποιαδήποτε αλλεργία σε συντηρητικά ή χημικές ουσίες· δεν αναφέρεται στη σωματική ευαισθησία. Σωματική ευαισθησία σημαίνει να έχει κανείς ευαίσθητη κράση, η οποία είναι επιρρεπής στις αλλεργικές αντιδράσεις που πυροδοτούνται από ορισμένες εξωτερικές βλαβερές μυρωδιές ή ουσίες· αυτό είναι σωματική ευαισθησία. Η σωματική ευαισθησία είναι απλώς ένα ένστικτο ανάμεσα στις έμφυτες συνθήκες κάποιου· είναι μέρος της έμφυτης κράσης ενός ανθρώπου. Ωστόσο, η ευαισθησία για την οποία συζητάμε εδώ δεν αναφέρεται σ’ αυτό. Αφού αποκλείσαμε τις έμφυτες συνθήκες και, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ευαισθησία αυτού του είδους γενικά δεν κλιμακώνεται στο επίπεδο μιας διεφθαρμένης διάθεσης, δηλαδή ότι δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη αποκάλυψη μιας διεφθαρμένης διάθεσης, τι είδους πρόβλημα είναι αυτή η ευαισθησία; (Είναι ένα πρόβλημα της ανθρώπινης φύσης.) Πρόκειται για αρετή ή για έλλειψη της ανθρώπινης φύσης; (Πρόκειται για έλλειψη της ανθρώπινης φύσης.) Είναι ξεκάθαρα μια έλλειψη της ανθρώπινης φύσης· αν δεν μπορείτε καν να το δείτε αυτό, τότε είστε υπερβολικά ανίδεοι. Είναι καλό ή κακό να είναι κανείς ευαίσθητος; Εφόσον πρόκειται για έλλειψη της ανθρώπινης φύσης, σίγουρα δεν είναι καλό. Τι σημαίνει «ευαισθησία»; Πείτε το με δικά σας λόγια. (Το να έχει κανείς υπερευαίσθητο νου.) Είναι ψυχική ασθένεια το να έχει κανείς υπερευαίσθητο νου; Πείτε Μου, αποκτούν γενικά υπερευαισθησία τα νεύρα των ανθρώπων; Τα νεύρα βρίσκονται μέσα στον ανθρώπινο μυϊκό ιστό και δεν έρχονται σ’ επαφή με τον εξωτερικό αέρα, τη σκόνη ή άλλες ουσίες· πώς θα μπορούσαν, λοιπόν, ν’ αποκτήσουν υπερευαισθησία; Αν ένας άνθρωπος είναι μονίμως ευαίσθητος, δεν αφορά αυτό το πρόβλημα τις σκέψεις του; Αν έχουν πρόβλημα οι σκέψεις του, δεν σημαίνει αυτό ότι έχει πρόβλημα το μυαλό του; (Ναι.) Όταν κάποιος έχει πρόβλημα στο μυαλό του, αυτό καθοδηγείται από τις σκέψεις του, και, εφόσον καθοδηγείται από τις σκέψεις του, είναι πρόβλημα που σχετίζεται με την ανθρώπινη φύση του. Υπερερμηνεύει ένα βλέμμα, μια λέξη ή μια διατύπωση που επιλέγει κάποιος ή ένα περιβάλλον ή ένα είδος περίστασης που συναντά, τα συσχετίζει με τον εαυτό του, κι έπειτα βυθίζεται σε συναισθήματα άγχους, καταπίεσης, θλίψης και αποκαρδίωσης, και μάλιστα μερικές φορές βυθίζεται ακόμη και σε αρνητικότητα ή —ακόμα χειρότερα— εμφανίζει τις αρνητικές εκδηλώσεις της εκδικητικότητας, της εχθρικότητας και ούτω καθεξής. Αυτές οι εκδηλώσεις αποδεικνύουν πλήρως ότι η ευαισθησία είναι ένα είδος ατέλειας της ανθρώπινης φύσης. Ατέλεια σημαίνει ότι αν έχεις τέτοιου είδους πρόβλημα, η ανθρώπινη φύση που αποκαλύπτεις δεν είναι κανονική. Είτε αυτό το πρόβλημα προκαλείται από τις σκέψεις σου, την ψυχική σου κατάσταση, τη λογική σου είτε από συγκεκριμένες αντιλήψεις και απόψεις σε κάποια πτυχή, όπως και να ’χει, πρόκειται για μια ατέλεια στην ανθρώπινη φύση σου. Έχει ως αποτέλεσμα να μην είναι κανονική η ανθρώπινη φύση που αποκαλύπτεις, να μη συμμορφώνεται με τον ορθολογισμό και τη συνείδηση της κανονικής ανθρώπινης φύσης ούτε με τις σκέψεις και τις απόψεις που διαμορφώνονται από τα μοτίβα σκέψης της κανονικής ανθρώπινης φύσης ή με τη στάση που οφείλει να έχει κάποιος όταν αλληλεπιδρά με τους άλλους και χειρίζεται ζητήματα. Με λίγα λόγια, αυτό που αποκαλύπτεται σ’ αυτήν την πτυχή της ανθρώπινης φύσης είναι ουσιαστικά μια μη κανονική ψυχική κατάσταση. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι γίνονται υπερευαίσθητοι επειδή κάποιος τους ρίχνει τυχαία μια ματιά· υποθέτουν ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος τους περιφρονεί, θλίβονται και μάλιστα κλαίνε κιόλας από τη στεναχώρια τους λόγω αυτού. Πείτε Μου, δεν είναι αυτή μια μη κανονική ψυχική κατάσταση; Δεν είναι ψυχική ασθένεια; Είναι ακριβές αυτό που λέω; (Ναι.) Για να είμαστε ακριβείς, αυτή η εκδήλωση της ανθρώπινης φύσης είναι μια ψυχική ασθένεια. Παρότι οι άλλοι δεν τους κάνουν τίποτα, εκείνοι κλαίνε ανεξέλεγκτα για μέρες και δεν μπορούν να το ξεπεράσουν. Πρόκειται για μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Όταν έχεις τέτοιου είδους ανθρώπους γύρω σου, νιώθεις σε μεγάλο βαθμό ότι ασφυκτιάς και περιορίζεσαι, δεν ξέρεις πότε μπορεί να βρεις τον μπελά σου μαζί τους ή να προκαλέσεις προβλήματα στον εαυτό σου, και πρέπει να είσαι εξαιρετικά προσεκτικός όταν μιλάς μπροστά τους και να σκέφτεσαι τα λόγια σου ξανά και ξανά: «Αν πω αυτήν τη λέξη, μήπως θεωρήσει ότι τον περιφρονώ; Αν δεν του μιλήσω, μήπως θεωρήσει ότι έχω μια συγκεκριμένη άποψη για εκείνον; Αν του πω λίγες κουβέντες, μήπως θεωρήσει ότι έχω κάποιο απώτερο κίνητρο; Ποιος ακριβώς είναι ο κατάλληλος τρόπος να ενεργήσω;» Στο τέλος, καταλήγεις σ’ ένα συμπέρασμα: Οι άνθρωποι αυτού του είδους πολύ απλά είναι ψυχικά άρρωστοι, είναι πραγματικά προβληματικοί! Με όποιον τρόπο κι αν τους προσεγγίσεις, δεν είναι ποτέ ο σωστός· ό,τι κι αν πεις και ό,τι κι αν κάνεις, ποτέ δεν το εκλαμβάνουν με τον σωστό τρόπο. Η ανθρώπινη φύση τους είναι σε μεγάλο βαθμό μη κανονική. Αφού περάσεις πολύ χρόνο με τέτοιους ανθρώπους, θέλεις απλώς να τους κρατήσεις σε απόσταση και να τους αποφύγεις· δεν θες να έχεις καμία περαιτέρω επαφή μαζί τους. Οι άνθρωποι αυτού του είδους δεν έχουν το σκεπτικό της κανονικής ανθρώπινης φύσης· είναι ψυχικά άρρωστοι. Η ευαισθησία αναφέρεται σ’ αυτές τις εκδηλώσεις. Πρόκειται για μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Παρόλο που πρόκειται για μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης, δεν είναι πιο απλή από μια διεφθαρμένη διάθεση. Αν κάποιος έχει μια ατέλεια ή ένα πρόβλημα στην ανθρώπινη φύση του, όταν αλληλεπιδρά με άλλους θα προκύπτουν πολλά προβλήματα· θα είναι δύσκολο να τα πηγαίνουν καλά μαζί του και θα είναι επίσης δύσκολο να τον διορθώσουν. Πρόκειται για μια εκδήλωση της ανθρώπινης φύσης.

Ισχυρογνωμοσύνη

Ας μιλήσουμε για άλλη μια εκδήλωση: την ισχυρογνωμοσύνη. Τι είδους πρόβλημα είναι αυτό; (Πρόκειται για μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης.) Κατ’ αρχάς, ας αποκλείσουμε τις έμφυτες συνθήκες· η ισχυρογνωμοσύνη δεν είναι σε καμία περίπτωση μια έμφυτη συνθήκη, δεν είναι κάτι που το δίνει ο Θεός. Επιπλέον, η ισχυρογνωμοσύνη δεν ανέρχεται στο επίπεδο μιας διεφθαρμένης διάθεσης. Επομένως, πρόκειται για μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Ποιες είναι οι συγκεκριμένες εκδηλώσεις της ισχυρογνωμοσύνης; Μήπως υπάρχει κάποια συσχέτιση ανάμεσα στην ισχυρογνωμοσύνη και στον παραλογισμό; (Υπάρχει κάποια.) Σ’ έναν βαθμό, υπάρχει συσχέτιση. Ποιες είναι, λοιπόν, οι εκδηλώσεις της ισχυρογνωμοσύνης; Δώστε ένα παράδειγμα. Τι είδους άνθρωποι έχουν την τάση να είναι ισχυρογνώμονες; Ποια λόγια και ποιες πράξεις είναι εκδηλώσεις ισχυρογνωμοσύνης; (Οι ισχυρογνώμονες άνθρωποι έχουν την τάση να παθαίνουν εμμονή όταν έρχονται αντιμέτωποι με ορισμένους ανθρώπους, γεγονότα και πράγματα.) Η εμμονή στα πράγματα είναι μία πτυχή. Δώστε ένα παράδειγμα· με τι είδους ζητήματα παθαίνουν εμμονή; (Όταν κάποιος επισημαίνει τα προβλήματά τους, τους αρέσει πολύ να βρίσκουν δικαιολογίες και να χρησιμοποιούν παράλογα επιχειρήματα. Κολλάνε μονίμως σε μια φράση ή μια επιλογή λέξεων για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, ενώ αρνούνται ν’ αποδεχθούν την αλήθεια ή να αποδεχθούν το κλάδεμα. Συνεχίζουν να επιμένουν στα επιχειρήματά τους για να δικαιολογηθούν, εξηγώντας τους λόγους που κρύβονται πίσω από τις πράξεις τους.) Όταν οι άλλοι τους κλαδεύουν ή συναναστρέφονται μαζί τους πάνω στις αλήθεια-αρχές, εκείνοι δεν το αποδέχονται. Αντ’ αυτού, δίνουν διαρκώς έμφαση στις προφάσεις και τις δικαιολογίες τους και ισχυρίζονται ότι οι προθέσεις τους είναι σωστές, χωρίς ν’ αναγνωρίζουν καθόλου τα λάθη τους. Αυτή είναι μία εκδήλωση εμμονής. Κάποιοι άνθρωποι διαπράττουν παραπτώματα από απερισκεψία κι απαλλάσσονται από τα καθήκοντά τους, αλλά δεν κάνουν αυτοκριτική. Αντ’ αυτού, λένε: «Σε κάθε περίπτωση, ο Θεός δεν με συμπαθεί και δεν είμαι άνθρωπος που αγαπάει την αλήθεια, οπότε έτσι έχουν τα πράγματα· είναι ανώφελο να πασχίσω να φτάσω ψηλά». Κάποιος τους συμβουλεύει το εξής: «Δεν πρέπει να είσαι τόσο αρνητικός. Το επίπεδό σου σου επιτρέπει να κατανοήσεις την αλήθεια· πρέπει να πασχίσεις να φτάσεις ψηλά!» Εκείνοι απαντούν: «Αν ο Θεός έχει ορίσει ότι δεν πρόκειται να έχεις έναν καλό προορισμό, τότε ακόμη κι αν πασχίσεις να φτάσεις ψηλά, αυτό είναι ανώφελο. Όση προσπάθεια κι αν καταβάλεις και όσο καλά κι αν τα πας, είναι ανώφελο». Μέσα τους, παρερμηνεύουν διαρκώς τον Θεό και Τον ανταγωνίζονται. Ό,τι κι αν λένε οι άλλοι, εκείνοι αρνούνται να το αποδεχθούν. Όσο κι αν προσεγγίζει την κατάστασή τους αυτό που λες και όσο κι αν θα μπορούσε να τους βοηθήσει να κάνουν μια μεταστροφή και να πετύχουν κάποια ανάπτυξη, εκείνοι και πάλι δεν το αποδέχονται. Είναι πεπεισμένοι ότι οι δικές τους σκέψεις είναι σωστές. Δεν είναι αυτό μια εκδήλωση ισχυρογνωμοσύνης; (Ναι.) Πιστεύουν πεισματικά και ακλόνητα το εξής: «Ο Θεός δεν με συμπαθεί. Ό,τι κι αν κάνω, ο Θεός δεν πρόκειται να μου δείξει χάρη· ο Θεός μ’ έχει κάνει στην άκρη. Ξέρω ότι δεν είμαι άνθρωπος που αγαπάει την αλήθεια, οπότε δεν έχει νόημα να πασχίσω να φτάσω ψηλά. Αν μπορώ να κάνω οποιοδήποτε καθήκον, θα κάνω έστω το λίγο που μπορώ. Αν με αποκαλέσουν απλό δουλευτή, ας είναι. Όπως και να ’χει, απλώς θ’ ακολουθώ. Όσο υπάρχει μια αχτίδα ελπίδας, δεν πρόκειται να φύγω». Στην πραγματικότητα, με βάση το επίπεδό τους και διάφορες άλλες καταστάσεις, δεν θα έπρεπε να είναι τόσο αρνητικοί· εξακολουθούν να είναι ικανοί να κάνουν κάποια πολύτιμα πράγματα και μπορούν να πετύχουν κάποια αποτελέσματα όταν κάνουν τα καθήκοντά τους. Ωστόσο, λόγω της ισχυρογνωμοσύνης τους, αρνούνται να πασχίσουν για να φτάσουν ψηλά, δεν αντιστρέφουν την πορεία τους και δεν μετανοούν· μέσα τους, πιστεύουν ότι ο Θεός δεν πρόκειται να τους δείξει χάρη. Οι άλλοι λαμβάνουν λίγο έως πολύ φως και διαφώτιση κι ο Θεός τούς δείχνει συχνά κάποια χάρη, αλλά εκείνοι δεν μπορούν να το νιώσουν, με αποτέλεσμα να τρέφουν μέσα τους κάποια πικρία απέναντι στον Θεό. Δεν είναι ισχυρογνωμοσύνη αυτό; (Ναι.) Κάποιοι άνθρωποι σκέφτονται: «Όλοι όσοι προάγονται και καλλιεργούνται στον οίκο του Θεού είναι επιδέξιοι ομιλητές, έχουν χαρίσματα και προτερήματα και ξέρουν πώς να προβάλλουν τον εαυτό τους. Άνθρωποι σαν εμάς, που δεν ξέρουν πώς να προβάλλουν τον εαυτό τους και που δεν έχουν ευγλωττία, παραβλέπονται στον οίκο του Θεού. Ο Θεός δεν μας δίνει ευκαιρίες. Ακόμη κι αν έχουμε ταλέντα, είναι ανώφελο. Ακόμη κι αν έχουμε επίπεδο και ικανότητα κατανόησης, δεν έχει σημασία· και πάλι πρέπει να κάνουμε στην άκρη. Ιδίως αφού προερχόμαστε από φτωχές οικογένειες, έχουμε μέτρια εμφάνιση και δεν ξέρουμε πώς να ντυνόμαστε καλά, δεν πρόκειται ποτέ να ξεχωρίσουμε πουθενά. Έτσι θα είναι όλη μας η ζωή· δεν θα έχουμε καμία θέση στον κόσμο και καμία θέση στον οίκο του Θεού». Δεν είναι αυτό μια εκδήλωση ισχυρογνωμοσύνης; (Ναι.) Από αυτά τα δύο παραδείγματα, μπορείτε να εξηγήσετε ξεκάθαρα τι είναι ισχυρογνωμοσύνη; (Το να παραμένει κανείς πεισματικά προσκολλημένος στις δικές του ιδέες και να αρνείται ν’ ακούσει τον οποιονδήποτε.) (Το να παραμένει κανείς προσκολλημένος στη δική του απόλυτη άποψη.) Με απλά λόγια, είναι να παραμένει κανείς προσκολλημένος στη δική του απόλυτη άποψη. Δεν είναι, όμως, ισχυρογνωμοσύνη όλες οι μορφές αυτής της συμπεριφοράς· εξαρτάται από το κατά πόσο είναι σωστή ή λανθασμένη η απόλυτη άποψη στην οποία παραμένει κανείς προσκολλημένος. Αν είναι σωστή η απόλυτη άποψη στην οποία παραμένει κανείς προσκολλημένος, τότε είναι και πάλι αποδεκτό. Για παράδειγμα, αν κάποιος παραμένει προσκολλημένος στη δική του απόλυτη άποψη, λέγοντας: «Σε κάθε περίπτωση, ένας άνθρωπος πρέπει να ενεργεί με συνείδηση», τότε αυτή η άποψη είναι σχετικά θετική. Αν, όμως, η απόλυτη άποψη στην οποία παραμένει προσκολλημένος είναι λανθασμένη και δεν συνάδει με τα πραγματικά γεγονότα, κι ωστόσο αρνείται να την εγκαταλείψει και κανένας, ό,τι κι αν πει, δεν μπορεί να τον κάνει ν’ αλλάξει σκεπτικό και οπτική, τότε αυτό είναι ισχυρογνωμοσύνη. Η ισχυρογνωμοσύνη είναι ένας στρεβλός τρόπος κατανόησης· είναι όταν οι άνθρωποι παραμένουν πεισματικά προσκολλημένοι σε στρεβλές σκέψεις και απόψεις. Δεν συνάδει με την ανθρώπινη φύση ούτε με την κοινή λογική, πόσο μάλλον με τις απαιτήσεις του Θεού· ασφαλώς, δεν έχει και καμία απολύτως σχέση με την αλήθεια. Η ισχυρογνωμοσύνη αναφέρεται στην επιμονή σε στρεβλές σκέψεις και απόψεις υπό την κυριαρχία της παρορμητικότητας και των συναισθημάτων που έχει κάποιος στην ανθρώπινη φύση του. Οι άνθρωποι που εμφανίζουν τέτοιου είδους εκδηλώσεις είναι ισχυρογνώμονες. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι, αφού αποδεχθούν το κλάδεμά τους κι αποκτήσουν αυτογνωσία, νιώθουν ότι έκαναν λάθος στο συγκεκριμένο ζήτημα και ότι θα πρέπει να μετανοήσουν. Το θεωρούν παράβαση και πιστεύουν ότι ήταν σωστό που κλαδεύτηκαν, ότι, ευτυχώς, το κλάδεμά τους συνέβη εγκαίρως, κι ότι χωρίς αυτό θα είχε γίνει κάποιο μεγάλο λάθος. Ωστόσο, οι ισχυρογνώμονες άνθρωποι δεν σκέφτονται έτσι. Λένε: «Το γεγονός ότι κλαδεύτηκα σημαίνει ότι με περιφρονούν· τα βάζουν μαζί μου επειδή με βρίσκουν αντιπαθητικό. Ίσως να βρέθηκα στο μάτι του κυκλώνα και να είχα κακή τύχη. Απλώς έτυχε να είναι θυμωμένοι και δεν είχαν πού να εκτονωθούν, οπότε ξέσπασαν σ’ εμένα και με κλάδεψαν». Οι άλλοι λένε: «Τα πράγματα δεν είναι όπως νομίζεις. Γιατί δεν εξετάζεις τι έκανες λάθος; Χειρίστηκες το συγκεκριμένο ζήτημα σύμφωνα με τις αρχές; Μήπως παραβίασες τις αλήθεια-αρχές;» Εκείνοι δεν εξετάζουν αυτά τα πράγματα. Αντ’ αυτού, αναλύουν, κατανοούν και προσεγγίζουν τα ζητήματα με συναίσθημα και παρορμητικότητα. Με λίγα λόγια, οι ισχυρογνώμονες άνθρωποι, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, δεν αποδέχονται ούτε τα θετικά πράγματα ούτε την αλήθεια· δεν αποδέχονται καν τις θετικές σκέψεις και απόψεις. Ό,τι κι αν τους συμβεί και όποιο περιβάλλον κι αν συναντήσουν, το προσεγγίζουν με ισχυρογνωμοσύνη και επιμένουν με απόλυτη βεβαιότητα. Ακόμη κι όταν συναναστρέφεσαι μαζί τους πάνω στην αλήθεια, δεν την αποδέχονται και πιστεύουν ότι αυτό στο οποίο επιμένουν εναρμονίζεται πλήρως με τα πραγματικά γεγονότα. Τι λένε συχνά; «Ό,τι ακούς είναι αναξιόπιστο· μόνο ό,τι βλέπεις είναι αληθινό. Αυτό που βλέπω εγώ είναι τα πραγματικά γεγονότα. Ακόμη κι αν αυτό που λες είναι η αλήθεια, αν δεν το έχεις δει, δεν έχεις κανένα δικαίωμα να μιλάς γι’ αυτό». Πιστεύουν ότι αυτό που βλέπουν είναι τα πραγματικά γεγονότα κι ότι ουσιαστικά αυτά τα γεγονότα είναι ακριβώς όπως φαίνονται στην επιφάνεια. Είναι ανώφελο να τους μιλάς για την αλήθεια· στα δικά τους μάτια, η αλήθεια είναι απλώς ένα προσωπείο, απλώς μια βιτρίνα, μόνο λόγια που ακούγονται ευχάριστα. Έτσι, δεν την αποδέχονται. Πιστεύουν τυφλά το εξής: «Αυτό που λέω είναι αλήθεια, δεν είναι ψέμα, επειδή είδα την αλήθεια των γεγονότων. Είδα πώς εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα». Για παράδειγμα, όταν ένας ισχυρογνώμων άνθρωπος βλέπει ένα ζευγάρι να τσακώνεται, και τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα φωνάζουν ότι θέλουν να πάρουν διαζύγιο, εκείνος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι σίγουρα θα πάρουν διαζύγιο. Οι άλλοι λένε: «Μόνο και μόνο επειδή τους είδες να τσακώνονται και να μιλάνε για διαζύγιο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θέλουν πραγματικά να πάρουν διαζύγιο. Οι άνθρωποι λένε σκληρά λόγια όταν είναι θυμωμένοι. Στην πραγματικότητα, αυτό το ζευγάρι είναι συνήθως πολύ αγαπημένο· υπάρχει ένα γερό θεμέλιο στη σχέση τους. Παρόλο που μια ολόκληρη ζωή τσακώνονται, δεν μπορούν να ζήσουν χώρια ο ένας από τον άλλο. Η γυναίκα είπε σε κάποιον που ξέρει τι συμβαίνει ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πάρουν διαζύγιο. Επομένως, με βάση αυτά τα γεγονότα και τον συνήθη τρόπο ζωής τους, είναι απίθανο να πάρουν διαζύγιο». Ο ισχυρογνώμων άνθρωπος δεν το πιστεύει αυτό. Αργότερα, πηγαίνει να ελέγξει και βλέπει ότι το ζευγάρι όντως δεν έχει πάρει διαζύγιο, αλλά εκείνος εξακολουθεί να πιστεύει πεισματικά το εξής: «Μόνο φαινομενικά δεν έχουν χωρίσει· κατ’ ιδίαν, όμως, έχουν ήδη πάρει διαζύγιο μυστικά. Απλώς δεν το έχουν δημοσιοποιήσει για χάρη των παιδιών». Όπως βλέπεις, εξακολουθεί να παραμένει πεισματικά προσκολλημένος σ’ αυτό το ζήτημα. Πιστεύει μόνο σ’ αυτό που βλέπουν τα μάτια του και στη δική του κρίση και επιμένει με ξεροκεφαλιά ότι η δική του κρίση και οι δικές του σκέψεις και απόψεις είναι σωστές. Ακόμη κι αν τα γεγονότα δεν είναι έτσι ή η ουσία και η ρίζα του προβλήματος δεν είναι έτσι, εκείνος εξακολουθεί να πιστεύει ότι έτσι είναι. Η κατανόησή του για όλα τα ζητήματα βασίζεται αποκλειστικά στις δικές του προκαταλήψεις, στην παρορμητικότητά του και στα συναισθήματά του· δεν κρίνει με βάση τη φύση των γεγονότων ή τη ρίζα του προβλήματος. Ακόμη κι αν αλλάξουν τα πράγματα, ο δικός του τρόπος κατανόησης και οι δικές του σκέψεις και απόψεις παραμένουν αμετάβλητα. Αυτές είναι οι εκδηλώσεις των ανθρώπων που είναι ισχυρογνώμονες.

Όταν οι ισχυρογνώμονες άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με συγκεκριμένα προβλήματα, ο τρόπος με τον οποίο χειρίζονται τα προβλήματα και η διάθεση που αποκαλύπτουν εμπεριέχουν μια διεφθαρμένη διάθεση. Η ισχυρογνωμοσύνη είναι μια σημαντική ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Ασφαλώς, δεν ανέρχεται στο επίπεδο του χαρακτήρα ή της ακεραιότητας· σχετίζεται απλώς με τη στάση, τη σκέψη και την άποψη που έχει κανείς όταν αλληλεπιδρά με τους άλλους και χειρίζεται ζητήματα. Αν ένας άνθρωπος είναι ισχυρογνώμων, αυτό αρκεί για να δείξει ότι η ανθρώπινη φύση του έχει κάποια ατέλεια. Όταν αυτή η ατέλεια αποκαλύπτεται σ’ ένα συγκεκριμένο ζήτημα, αυτό που αποκαλύπτει δεν είναι πλέον απλώς και μόνο μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Αν, σε μια δεδομένη περίσταση, επιμένει πεισματικά στη δική του στρεβλή κατανόηση και στις δικές του στρεβλές απόψεις, θεωρώντας ότι αυτές εναρμονίζονται με την αλήθεια και, όποιος κι αν συναναστρέφεται μαζί του πάνω στην αλήθεια, εκείνος δεν μπορεί να τη δεχθεί —και μάλιστα προχωρά σε κάποιες ενέργειες και δηλώσεις που δείχνουν ισχυρογνωμοσύνη— τότε δεν πρόκειται πλέον απλώς και μόνο για ένα πρόβλημα της ανθρώπινης φύσης του. Έχει ήδη φτάσει στο σημείο ν’ αποτελεί πρόβλημα της διάθεσής του· έχει ανέλθει στο επίπεδο μιας διεφθαρμένης διάθεσης. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά την αποδοχή του κλαδέματος, αν παραβιάζει τις αρχές όταν ενεργεί κι αν διαπράττει παραπτώματα από απερισκεψία, οφείλει ν’ αποδεχθεί το κλάδεμα. Ακόμη κι αν δεν αποδεχθεί το κλάδεμα, θα πρέπει ν’ αποδεχθεί την αντίστοιχη τιμωρία και συμμόρφωση. Ωστόσο, αντί να το κατανοήσει αυτό σωστά, παραπονιέται για την κακή του τύχη, λέγοντας: «Απλώς έτυχε να βρεθώ στη γραμμή του πυρός. Ο άνθρωπος που με κλάδεψε απλώς ήταν θυμωμένος και δεν είχε πού να εκτονώσει τον θυμό του· απλώς έτυχε να πέσει επάνω στο δικό μου ζήτημα, οπότε με κλάδεψε». Η σκέψη του, η άποψή του και η στάση του απέναντι στο κλάδεμά του αποτελούν αποκάλυψη μιας διεφθαρμένης διάθεσης. Τι είδους διεφθαρμένη διάθεση; (Αδιαλλαξία και αποστροφή για την αλήθεια.) Αποστροφή για την αλήθεια και αδιαλλαξία. Οι σκέψεις του και οι απόψεις του για τους ανθρώπους και τα πράγματα εμπίπτουν στην ισχυρογνωμοσύνη της ανθρώπινης φύσης του, αλλά οι διεφθαρμένες διαθέσεις που προκαλούν αυτές τις γεμάτες ισχυρογνωμοσύνη σκέψεις και απόψεις είναι η αδιαλλαξία και η αποστροφή για την αλήθεια. Αυτό καθιστά σοβαρή την ουσία του προβλήματος· τέτοιοι άνθρωποι είναι δύσπιστοι. Η ισχυρογνωμοσύνη είναι μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των διεφθαρμένων διαθέσεων που εμπεριέχει; Η αδιαλλαξία και η αποστροφή για την αλήθεια· αυτό τη φέρνει στο επίπεδο των διεφθαρμένων διαθέσεων. Τι διαπιστώνετε μέσα από αυτό; Κάποιες ατέλειες της ανθρώπινης φύσης, που έχουν να κάνουν με τις σκέψεις, τις απόψεις και τις στάσεις με βάση τις οποίες φέρονται και ενεργούν οι άνθρωποι, μπορούν να κλιμακωθούν σε διεφθαρμένες διαθέσεις. Για παράδειγμα, το τραύλισμα είναι μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Ένας άνθρωπος που τραυλίζει θα τραυλίζει ό,τι κι αν λέει. Το ίδιο το τραύλισμα δεν είναι μια διεφθαρμένη διάθεση και δεν ανέρχεται στο επίπεδο μιας διεφθαρμένης διάθεσης. Ωστόσο, αν τα λόγια που λέει κάποιος τραυλίζοντας μεταφέρουν κάποιες σκέψεις, κι αυτές οι σκέψεις διαμορφώνονται υπό την κυριαρχία μιας διεφθαρμένης διάθεσης, τότε, είτε ο συγκεκριμένος άνθρωπος τραυλίζει από τη φύση του είτε όχι, οι σκέψεις που κρύβονται πίσω από τα λόγια του εμπεριέχουν μια διεφθαρμένη διάθεση. Το τραύλισμα είναι ένα πρόβλημα στην ομιλία· δεν έχει καμία σχέση με μια διεφθαρμένη διάθεση. Ωστόσο, οι σκέψεις και οι απόψεις που κρύβονται πίσω από το τραύλισμα κάποιου όταν μιλάει πυροδοτούνται ή προκαλούνται από μια διεφθαρμένη διάθεση. Όπως βλέπεις, λοιπόν, όταν μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης έχει να κάνει με έμφυτες συνθήκες, δεν έχει καμία σχέση με μια διεφθαρμένη διάθεση. Όταν, όμως, μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης έχει να κάνει με τα ελεεινά, στρεβλά ή αρνητικά στοιχεία του χαρακτήρα κάποιου, τότε σχετίζεται με μια διεφθαρμένη διάθεση. Καταλάβατε; (Ναι.)