Παράδειγμα 7: Να λατρεύει κανείς να τρώει πικάντικα φαγητά

Κάποιοι γεννήθηκαν σε έναν τόπο όπου οι άνθρωποι είθισται να τρώνε καυτερές πιπεριές· ίσως λόγω του κλίματος ή επειδή αποτελεί συνήθεια της οικογένειάς τους και είναι κάτι που αρέσει στην οικογένειά τους, τρώνε καυτερές πιπεριές καθημερινά, ενώ στην καθημερινή τους διατροφή κυριαρχούν συχνά οι πικάντικες γεύσεις. Προφανώς, αυτό αποτελεί μια έμφυτη συνθήκη. Ποια από τις έμφυτες συνθήκες είναι; (Μια συνήθεια του τρόπου ζωής.) Η συνήθεια του τρόπου ζωής τους είναι ότι δεν μπορούν χωρίς πικάντικες γεύσεις στην καθημερινή τους διατροφή· ό,τι τρώνε πρέπει να έχει πικάντικη γεύση. Σε ποιο σημείο φτάνει αυτή η προτίμηση; Προσθέτουν καυτερά ακόμα και στα φαγητά με γλυκιά γεύση, τρώνε χάμπουργκερ και πίτσα με πικάντικα καρυκεύματα και βάζουν καυτερές πιπεριές ακόμα και στο τσάι ή στον καφέ· σε τέτοιο βαθμό φτάνει η συνήθειά τους να τρώνε πικάντικα. Αυτή είναι μια συνήθεια του τρόπου ζωής. Άραγε, υπάρχει λάθος ή σωστό σε αυτό; (Όχι.) Η προτίμηση για το πικάντικο φαγητό προκαλείται από το περιβάλλον διαβίωσης και τις συνήθειες του τρόπου ζωής κάποιου· δεν υπάρχει λάθος ή σωστό σε αυτό. Κάποιοι άνθρωποι τρώνε πικάντικο φαγητό σε υπερβολικό βαθμό· αν δεν υπάρχει πικάντικο φαγητό, δεν πρόκειται να φάνε. Είτε μπορείς να το αποδεχθείς είτε όχι, επιμένουν να τρώνε πικάντικο φαγητό και κανείς δεν μπορεί να το αλλάξει αυτό. Με λίγα λόγια, το γεγονός ότι τους αρέσει να τρώνε καυτερές πιπεριές είναι μια συνήθεια του τρόπου ζωής, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με αυτό και δεν σχετίζεται με την αλήθεια. Κάποιοι άνθρωποι λένε: «Αυτή η συνήθεια του τρόπου ζωής είναι πολύ ακραία· δεν θα έπρεπε να θεωρείται κάτι αρνητικό; Δεν θα έπρεπε να κατακρίνεται ή να ελέγχεται; Μήπως πρέπει να προωθήσουμε κάποιες γνώσεις σχετικά με την υγεία και να διαδώσουμε την ιδέα ότι οι αρχές για την κατανάλωση τροφίμων και οι συνήθειες του τρόπου ζωής θα πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στην υγεία;» Άραγε, μπορείς να είσαι σίγουρος ότι είναι ανθυγιεινό να τρώει κανείς καυτερές πιπεριές και πικάντικα φαγητά; Τρώνε έτσι εδώ και πολλά χρόνια, εδώ και πολλές γενιές, και είναι αρκετά υγιείς. Συγκεκριμένα, σε κάποια μέρη οι άνθρωποι τρώνε καυτερές πιπεριές σε τέτοιο βαθμό που είναι δύσκολο να το αποδεχθούν οι άλλοι. Όταν οι άλλοι βλέπουν πόσο πικάντικο είναι το φαγητό τους, νιώθουν άβολα, κι ωστόσο αυτοί οι άνθρωποι είναι δυνατοί, υγιείς και αρκετά ρωμαλέοι, με την απαραίτητη ακμαιότητα και αντοχή για να κάνουν σωματικές εργασίες. Αυτό αποδεικνύει ότι η κατανάλωση καυτερών πιπεριών δεν βλάπτει και δεν επηρεάζει την υγεία· και μάλιστα φαίνεται ότι η πικάντικη διατροφή τους εναρμονίζεται και με τις αρχές της υγείας. Το γεγονός ότι τους αρέσει τόσο πολύ να τρώνε καυτερές πιπεριές είναι μια έμφυτη συνήθεια του τρόπου ζωής. Είτε αρέσει στους άλλους και μπορούν να το αποδεχθούν είτε όχι, εφόσον κάποιος το απολαμβάνει και δεν επηρεάζει τη ζωή ή τη διατροφή των άλλων, μπορεί να συνεχιστεί. Δεν υπάρχει λάθος ή σωστό σε αυτό· δεν είναι ένα σημαντικό ζήτημα και ο οίκος του Θεού δεν το κρίνει με κανέναν τρόπο. Κάποιοι άνθρωποι λένε: «Οι καυτερές πιπεριές κάνουν κακό στο στομάχι». Αν ανησυχείς ότι κάνουν κακό στο στομάχι σου, πολύ απλά μπορείς να επιλέξεις να μην τις τρως. Αν οι άλλοι τρώνε πικάντικο φαγητό εδώ και πολύ καιρό και νιώσουν αδιαθεσία στο στομάχι, θα το νιώσουν μόνοι τους και θα κάνουν τη δική τους επιλογή. Επομένως, ο καθένας έχει τις δικές του προτιμήσεις· είτε του αρέσουν οι γλυκές είτε οι ξινές, οι πικρές ή οι πικάντικες γεύσεις, αυτό είναι προσωπικό ζήτημα. Ό,τι κι αν τρως και όσο κι αν το τρως, δεν υπάρχει λόγος να νιώθεις τύψεις. Εφόσον οι συνθήκες και το περιβάλλον το επιτρέπουν, μπορείς να κάνεις στην άκρη όλες τις ανησυχίες και να τρως χωρίς ενδοιασμούς. Κατά τη γνώμη Μου, δεν υπάρχει συνταγή σε σχέση με αυτό. Αν ο οποιοσδήποτε έχει κάτι σχετικό να πει, μπορείς να απαντήσεις ως εξής: «Είναι δική μου ελευθερία, δικό μου δικαίωμα και δεν χρειάζεται να παρεμβαίνεις. Ακόμη κι αν φάω ένα ολόκληρο γεύμα που αποτελείται αποκλειστικά και μόνο από καυτερές πιπεριές, αυτό δεν είναι δική σου δουλειά. Το κατά πόσο θα κάνει κακό στο στομάχι μου είναι δική μου ευθύνη, όχι δική σου». Είναι αποδεκτό να μιλήσεις έτσι; (Ναι.) Είναι δική σου δουλειά· δεν αφορά τους άλλους και δεν αφορά ούτε Εμένα. Γιατί το λέω αυτό; Επειδή αυτό το ζήτημα δεν έχει να κάνει με την αλήθεια, δεν σχετίζεται με μια διεφθαρμένη διάθεση και δεν είναι ένα από τα ζητήματα που στοχεύει να λύσει ο Θεός σώζοντας τους ανθρώπους. Επομένως, μπορούμε να παραβλέπουμε τα ζητήματα που σχετίζονται με τις συνήθειες του τρόπου ζωής. Δεν είναι κάτι θετικό, αλλά δεν είναι και κάτι αρνητικό· είναι απλώς μια προτίμηση που έχουν κάποιοι άνθρωποι.

Σε κάποιους ανθρώπους που αναλαμβάνουν φιλοξενία αρέσουν οι καυτερές πιπεριές και θέλουν να τρώνε πικάντικο φαγητό και στα τρία γεύματα της ημέρας. Έτσι, όταν μαγειρεύουν, φτιάχνουν πικάντικα φαγητά σε κάθε γεύμα. Κάποιοι άνθρωποι που δεν έχουν φάει ποτέ καυτερές πιπεριές δυσκολεύονται να το αντέξουν και προτείνουν να μαγειρεύονται πιάτα που δεν είναι πικάντικα. Ωστόσο, αυτός που μαγειρεύει δεν είναι πρόθυμος να το αποδεχθεί αυτό και λέει: «Δεν γίνεται. Έχω συνηθίσει να τρώω πικάντικο φαγητό· αν δεν το φτιάξω πικάντικο, δεν μου φαίνεται γευστικό. Θα πρέπει να εξασκηθείς στο να τρως πικάντικο φαγητό· αφού συνεχίσεις να το τρως για κάποιο διάστημα, θα το συνηθίσεις και δεν θα φοβάσαι την καυτερή του γεύση». Ποιο είναι το πρόβλημα εδώ; (Υπάρχει πρόβλημα στην ανθρώπινη φύση του.) Τι πρόβλημα έχει η ανθρώπινη φύση του; (Επιβάλλει πράγματα στους άλλους με το ζόρι.) Δεν είναι καλό να επιβάλλει κάποιος πράγματα στους άλλους με το ζόρι. Δεν αναγκάζει έτσι τους άλλους να κάνουν κάτι που δεν θέλουν; Τέτοιοι άνθρωποι επιχειρούν να θέτουν τον εαυτό τους στο επίκεντρο ό,τι κι αν κάνουν, πιστεύοντας ότι αυτό που αρέσει σε εκείνους είναι το καλύτερο και ότι οι άλλοι θα πρέπει να το αποδεχθούν. Αν τους αρέσει κάτι, προσπαθούν να το κάνουν να αρέσει και στους άλλους· όλοι πρέπει να τους ικανοποιούν. Δεν είναι αυτό εγωιστικό και ευτελές; Όχι μόνο επιβάλλουν στους άλλους πράγματα με το ζόρι, αλλά το κάνουν και κάπως κακόβουλα. Είναι καλή η ανθρώπινη φύση τέτοιων ανθρώπων; (Όχι.) Οι άνθρωποι με κακή ανθρώπινη φύση δεν μπορούν να ωφελήσουν τους άλλους· μπορούν μόνο να τους πληγώνουν και, σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορούν ακόμα και να τους βλάπτουν. Τέτοιοι άνθρωποι είναι πολύ εγωιστές και ευτελείς και είναι, επίσης, παράλογα αγενείς. Αν ένας άνθρωπος έχει λογική, μπορεί να πει: «Μου αρέσει να τρώω πικάντικο φαγητό, αλλά σε κάποιους ανθρώπους δεν αρέσει. Όταν μαγειρεύω, λοιπόν, δεν γίνεται να σκέφτομαι μόνο τον εαυτό μου. Πρέπει να φτιάχνω και πικάντικα και μη πικάντικα πιάτα, ώστε να είμαστε όλοι ικανοποιημένοι. Η αρχή που ακολουθώ όταν κάνω το καθήκον μου είναι να τους ικανοποιώ όλους, διασφαλίζοντας ότι όλοι τρώνε καλά, και όχι να εστιάζω μόνο στον εαυτό μου. Πρέπει να κάνω καλά αυτό το καθήκον, σύμφωνα με τις αρχές». Ποια είναι η γνώμη σας για έναν τέτοιον άνθρωπο; (Η ανθρώπινη φύση του είναι συγκριτικά καλή.) Από ποια άποψη είναι καλή; (Ξέρει πώς να φροντίζει και να προσέχει τους άλλους. Δεν ικανοποιεί μόνο τον εαυτό του.) Είναι συγκριτικά καλοσυνάτος, έτσι δεν είναι; Η καλή ανθρώπινη φύση περιλαμβάνει την καλοσύνη· το να σκέφτεται κανείς τους άλλους και να τους προσέχει. Σχετίζεται αυτό με την ανθρώπινη φύση ενός ανθρώπου; (Ναι.) Αν ένας άνθρωπος έχει καλή ανθρώπινη φύση, ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο ή την ιδιοσυγκρασία του, οι άλλοι γύρω του και όσοι αλληλεπιδρούν μαζί του θα ωφελούνται. Πιο συγκεκριμένα, κάποιοι άνθρωποι θα λαμβάνουν υποστήριξη και βοήθεια από αυτόν, ενώ άλλοι θα δέχονται τη φροντίδα του στην καθημερινότητά τους. Αυτό είναι μία εκδήλωση καλής ανθρώπινης φύσης.

Υπάρχουν και άνθρωποι που αγαπούν τόσο πολύ το πικάντικο φαγητό, ώστε ακόμη και όταν βγαίνουν έξω για να κάνουν το καθήκον τους, μόλις έρχεται η ώρα να φάνε, αναζητούν συγκεκριμένα μέρη που σερβίρουν πικάντικα πιάτα. Αν φάνε ένα γεύμα χωρίς πικάντικο φαγητό, νιώθουν δυσφορία: «Πραγματικά, δεν με τραβάει να κάνω το καθήκον μου εδώ, αφού δεν μπορώ να φάω πικάντικο φαγητό. Θέλω να πάω σπίτι μου, όπου μπορώ να απολαμβάνω πικάντικο φαγητό σε κάθε γεύμα· αυτό θα ήταν ό,τι πρέπει! Χωρίς καυτερές πιπεριές, όλα είναι τελείως άνοστα· ακόμη και το κοκκινιστό χοιρινό είναι άγευστο. Τι να κάνω;» Έτσι, συνεχίζουν ν’ αναζητούν μέρη όπου μπορούν να φάνε καυτερές πιπεριές. Αργότερα, μαθαίνουν για ένα εστιατόριο που ειδικεύεται στο πικάντικο φαγητό, αλλά απέχει πάνω από μία ώρα με το αυτοκίνητο. Λένε: «Όσο μακριά κι αν είναι, πρέπει οπωσδήποτε να πάω! Αν δεν φάω κάτι πικάντικο σήμερα, δεν πρόκειται να κάνω το καθήκον μου. Αν δεν βρω πικάντικο φαγητό, δεν θα ηρεμήσω και δεν θα μπορώ με τίποτα να βγάλω τη μέρα!» Κάποιος τους λέει: «Το περιβάλλον έξω είναι επικίνδυνο αυτήν τη στιγμή και αυτή η περιοχή είναι πολύ χαώδης! Ας μην πάμε εκεί για φαγητό». Όμως, εκείνοι δεν ακούνε και λένε: «Τι έχουμε να φοβηθούμε; Αυτό που έχει σημασία είναι να φάμε! Κι εσύ δεν βγαίνεις συχνά έξω; Μη φοβάσαι, τίποτα δεν πρόκειται να συμβεί· ο Θεός θα μας προστατεύσει!» Αφού φάνε, νιώθουν ευχαριστημένοι. Εφόσον φάνε καυτερές πιπεριές και το πεντανόστιμο φαγητό που λαχταράνε, νιώθουν πως όλα είναι τέλεια και είναι τόσο χαρούμενοι που δεν σταματάνε να χαμογελούν, ακόμα και στον ύπνο τους. Τι είδους ανθρώπινη φύση είναι αυτή; (Μια εγωιστική και ευτελής ανθρώπινη φύση.) Πέρα από το γεγονός ότι είναι εγωιστές και ευτελείς, έχουν κι άλλο ένα χαρακτηριστικό: Όταν θέλουν να κάνουν κάτι, δεν λαμβάνουν υπόψη το αντικειμενικό περιβάλλον ούτε τις συνθήκες. Το μόνο που έχει σημασία είναι να μπορούν να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες και τις προτιμήσεις τους. Είναι πρόθυμοι να πληρώσουν οποιοδήποτε τίμημα μόνο και μόνο για να φάνε μια μπουκιά από ένα φαγητό που θέλουν· ακόμη κι αν χρειαστεί να μπουν σε μεγάλο κόπο, θα κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να πετύχουν τον στόχο τους. Αυτό δείχνει ότι είναι απλώς εγωιστές και ευτελείς; Δεν δείχνει και ξεροκεφαλιά; (Ναι.) Είναι ξεροκεφαλιά σε ακραίο βαθμό! Όποιος είναι μαζί τους πρέπει να πληρώσει το τίμημα για τη δική τους ξεροκεφαλιά και να υπομείνει την αδικία που υφίσταται εξαιτίας της. Περνάει το δικό τους και γίνεται ό,τι θέλουν να κάνουν αυτοί. Μια μέρα, είναι κακόκεφοι, οπότε δεν θέλουν να φάνε. Όταν τους ρωτάει κάποιος γιατί δεν τρώνε, εκείνοι λένε: «Είμαι θυμωμένος σήμερα, είμαι κακόκεφος, οπότε δεν θέλω να φάω». Αργότερα το βράδυ, όταν είναι ώρα για ξεκούραση, δεν πηγαίνουν για ύπνο, λέγοντας ότι δεν μπορούν να κοιμηθούν και ότι θέλουν να τραγουδήσουν για να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Κάποιος προσπαθεί να τους μεταπείσει, λέγοντας: «Αν τραγουδήσεις, θα ενοχλήσεις τους άλλους που κοιμούνται». Εκείνοι απαντούν: «Δεν έχω κέφια αυτήν τη στιγμή. Θέλω να τραγουδήσω. Το αν μπορείτε να κοιμηθείτε ή όχι δεν είναι δικό μου πρόβλημα. Δεν έχω κέφια, κι ωστόσο κανείς δεν με παρηγορεί ούτε νοιάζεται για μένα· είστε όλοι σας τόσο εγωιστές!» Δεν δείχνει αυτό ότι είναι ξεροκέφαλοι; Είναι εξαιρετικά ξεροκέφαλοι· δεν συμπεριφέρονται σωστά και κάνουν ό,τι τους αρέσει. Όταν είναι χαρούμενοι, τίποτε από όσα λένε οι άλλοι δεν τους ενοχλεί, και μάλιστα λένε: «Είμαι ανοιχτόμυαλος άνθρωπος. Δεν μου αρέσει να μεγαλοποιώ τα πράγματα». Όταν, όμως, δεν είναι χαρούμενοι, όλοι πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικοί με τα λόγια τους και να προσπαθούν να μην τους εκνευρίσουν, διαφορετικά μπορεί να προκύψουν μεγάλοι μπελάδες. Μπορεί να έχουν ξεσπάσματα θυμού, να σπάνε πράγματα ή ακόμα και να μην τρώνε. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να θέλουν να εγκαταλείψουν το καθήκον τους, να πάψουν να εργάζονται και να πάνε σπίτι τους, λέγοντας ταυτόχρονα: «Κανείς σας δεν μου φέρεται καλά· όλοι με εκφοβίζετε. Δεν υπάρχουν καλοί άνθρωποι στον κόσμο!» Δεν δείχνει αυτό ότι είναι ξεροκέφαλοι; (Ναι.) Είναι η ξεροκεφαλιά πρόβλημα που εμπίπτει στην ανθρώπινη φύση κάποιου; (Ναι.) Είναι εξαιρετικά ξεροκέφαλοι· όλοι πρέπει να ικανοποιούν τις δικές τους ανάγκες και, αν δεν γίνεται το δικό τους, αμέσως γίνονται εχθρικοί και έχουν εκρηκτικά ξεσπάσματα. Κανείς δεν μπορεί να τους πάει κόντρα και όλοι πρέπει να τους καλοπιάνουν. Παρόλο που δεν είναι πλέον νέοι, η ανθρώπινη φύση τους παραμένει ανώριμη, όπως ενός παιδιού. Όπου κι αν κάνουν το καθήκον τους, ποτέ δεν ακολουθούν τους κοινούς κανόνες. Όταν είναι χαρούμενοι και θέλουν να μιλήσουν, όλοι πρέπει ν’ ακούσουν και, αν κάποιος δεν ακούει, του κρατάνε κακία. Όταν τους μιλάς, πρέπει να χαμογελάς· αν παραμένεις ανέκφραστος και δεν δείχνεις πολύ πρόθυμος ν’ ακούσεις, θυμώνουν και χάνουν την ψυχραιμία τους. Στην εκκλησία, κάνουν ό,τι θέλουν, όποτε θέλουν, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη πώς επηρεάζει αυτό τις κανονικές ρουτίνες ζωής των άλλων. Το μόνο που έχει σημασία γι’ αυτούς είναι να νιώθουν εκείνοι άνετα και να είναι καλοδιάθετοι· οι άλλοι δεν επιτρέπεται να φέρνουν οποιεσδήποτε αντιρρήσεις. Αν κάποιος φέρει αντίρρηση για να δείξει απέχθεια ή δυσαρέσκεια, το θεωρούν προκλητικό και δεν πρόκειται να το αφήσουν να περάσει έτσι. Κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους είναι νέοι, με ανώριμη ανθρώπινη φύση, όμως άλλοι είναι στην ηλικία των σαράντα, των πενήντα ή ακόμη και των εβδομήντα ή των ογδόντα, και εξακολουθούν στα γεράματα να έχουν μια τέτοια ανθρώπινη φύση και να είναι ιδιαίτερα ξεροκέφαλοι. Είτε το περιβάλλον ή οι συνθήκες το επιτρέπουν είτε όχι, εκείνοι κάνουν ό,τι θέλουν. Για παράδειγμα, φτάνουν σε ένα μέρος όπου οι συνθήκες δεν τους επιτρέπουν να κάνουν μπάνιο, αλλά εκείνοι επιμένουν να κάνουν μπάνιο, λέγοντας: «Στο σπίτι μου, κάνω μπάνιο κάθε μέρα· δεν μπορώ αν δεν κάνω μπάνιο». Ωστόσο, σε αυτό το μέρος δεν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες· ακόμη και ένα μπάνιο μία φορά την εβδομάδα είναι δύσκολο. Τι θα έκανες, λοιπόν; Ένας άνθρωπος με κανονική ανθρώπινη φύση ξέρει πώς να προσεγγίσει και να χειριστεί αυτήν την κατάσταση. Αν το κλίμα είναι υγρό και αποπνικτικό, αρκεί να πάρει μια λεκάνη με νερό και απλώς να καθαριστεί το βράδυ για να μπορεί να κοιμηθεί· αυτή είναι μια κακουχία που μπορεί να την υπομείνει κανείς. Δεν είναι αδύνατον να ξεπεραστεί. Ωστόσο, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν το αντέχει· αν δεν κάνει μπάνιο, δεν μπορεί να κοιμηθεί, δεν μπορεί να φάει και νιώθει ακόμα κι ότι δεν μπορεί να επιβιώσει, λες και υπομένει κάποια τεράστια ταπείνωση. Πόσο ξεροκέφαλος είναι; Είναι τόσο ξεροκέφαλος που δεν μπορεί να κάνει κανονικά το καθήκον του, δεν μπορεί ν’ αλληλεπιδράσει ή να συνυπάρξει κανονικά με τους άλλους και δεν μπορεί ούτε καν να ζήσει σαν κανονικός άνθρωπος. Στους άλλους, ένας τέτοιος άνθρωπος μοιάζει σαν να έχει κάποια ψυχική διαταραχή. Αν έχει καλή σχέση με κάποιον, είναι αχώριστοι μεταξύ τους, λες και οι δυο τους είναι ένας άνθρωπος. Αν, όμως, έχει κακή σχέση με κάποιον ή αν κάποιος τον έχει προσβάλει ποτέ, μπορεί να περάσει όλη του τη ζωή χωρίς να του μιλήσει. Όταν τον βλέπει, τον στραβοκοιτάει και το πρόσωπό του σκοτεινιάζει αμέσως, σαν να έρχεται αντιμέτωπος με έναν εχθρό· η συμπεριφορά του είναι πολύ ακραία. Άραγε, είναι κανονική η ανθρώπινη φύση ενός τέτοιου ανθρώπου; (Όχι.) Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι εξαιρετικά ξεροκέφαλος και η ανθρώπινη φύση του είναι μη κανονική. Τι σημαίνει «μη κανονική»; Σημαίνει ότι δεν έχει κανονική ανθρώπινη φύση. Άραγε, μπορούν τέτοιοι άνθρωποι να αλληλεπιδρούν και να συνεργάζονται κανονικά με τους άλλους; Μπορούν να ζήσουν κανονικά ανάμεσα στους ανθρώπους; Μπορούν να κάνουν καλά το καθήκον τους; (Όχι.) Εφόσον θέλουν να πετύχουν τον στόχο τους —είτε αυτός είναι να φάνε ένα γεύμα, να τυγχάνουν καλής μεταχείρισης είτε να κάνουν κάτι που θέλουν— αυτός ο στόχος πρέπει να πραγματοποιηθεί. Διαφορετικά, νιώθουν σαν να πέφτει ο ουρανός στο κεφάλι τους, σαν να έρχεται το τέλος του κόσμου. Ταράζονται και αρχίζουν να γκρινιάζουν, να παραπονιούνται για τους άλλους, να παραπονιούνται για το περιβάλλον και μάλιστα να παραπονιούνται ακόμα και για τον Θεό, λέγοντας: «Τι σόι περιβάλλον έχει διαμορφώσει για μένα ο Θεός και με κάνει να υποφέρω τόσο πολύ; Γιατί οι άλλοι δεν έχουν συναντήσει τέτοια περιβάλλοντα και δεν έχουν υποφέρει έτσι; Γιατί είμαι ο μόνος που υποφέρει; Ο Θεός είναι προκατειλημμένος!» Βλέπεις, έχει αναδυθεί η δαιμονική τους φύση, έτσι δεν είναι; Άραγε, ανταποκρίνεται στα πρότυπα μια τέτοια ανθρώπινη φύση; (Όχι.) Τέτοιοι άνθρωποι πρέπει ν’ αντιμετωπίζονται. Πώς πρέπει ν’ αντιμετωπίζονται; (Να στέλνονται σε μια συνηθισμένη εκκλησία.) Αν φτάσουν σε σημείο να μην μπορούν πλέον να κάνουν το καθήκον τους, αλλά προκαλούν μόνο διαταράξεις και αναστατώσεις όταν κάνουν το καθήκον τους, και κάνουν όλους όσοι τους βλέπουν να νιώθουν απέχθεια και να ενοχλούνται, και οι άλλοι δεν μπορούν να συνυπάρξουν μαζί τους, τότε πρέπει να διωχθούν αμέσως· τέτοιοι άνθρωποι είναι σαν βρωμερά περιττώματα σκύλου. Η ξεροκεφαλιά περιλαμβάνει τον εγωισμό, την ευτέλεια, καθώς και την παράλογη αγένεια. Μερικές φορές, περιλαμβάνει και την υπερβολική υστεροβουλία, σκληρότητα ή ακόμη και φαυλότητα και μοχθηρία. Όταν ένας τέτοιος άνθρωπος κάνει το καθήκον του για ένα χρονικό διάστημα, όλοι παθαίνουν μεγάλο κακό και όποιος τον βλέπει φοβάται. Ακόμη κι αν προσπαθήσεις να τον αποφύγεις και να μην τον προκαλείς, και πάλι θα έχει κάτι να πει: «Από ποιον κρύβεσαι, από κανέναν κλέφτη; Πώς σε προσέβαλα και με αποφεύγεις τώρα;» Αν, όμως, τον προσεγγίσεις και προσπαθήσεις να πεις κάτι, και πάλι δεν πρόκειται να κάνει μια κανονική συζήτηση μαζί σου. Του λείπει η κανονική ανθρώπινη φύση και όσοι αλληλεπιδρούν μαζί του δεν βλάπτονται μόνο λεκτικά, αλλά βλάπτεται και η ακεραιότητά τους, υφίστανται συναισθηματική, και ακόμα και κάποια σωματική βλάβη. Αυτοί οι άνθρωποι είναι πραγματικά απεχθείς! Δεν θα ήταν πρέπον να τους χαρακτηρίζαμε ανθρώπους που έχουν άσχημη ανθρώπινη φύση; (Ναι.) Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν έχει καλή ανθρώπινη φύση και είναι ξεροκέφαλος. Ένας ξεροκέφαλος άνθρωπος όχι μόνο δεν μπορεί να οικοδομήσει τους άλλους, αλλά τους κάνει να νιώθουν και ενοχλημένοι και αηδιασμένοι, και δεν μπορεί να τα πηγαίνει καλά με κανέναν. Πείτε Μου, μπορεί ένας ξεροκέφαλος άνθρωπος ν’ αποδεχθεί την αλήθεια; (Όχι.) Τότε, τι είδους διάθεση έχει μέσα του; (Αδιαλλαξία.) Η αδιαλλαξία του είναι εμφανής, αλλά υπάρχει και κάτι άλλο· τι είναι αυτό; (Η αποστροφή για την αλήθεια.) Σωστά. Τα δύο χαρακτηριστικά των ξεροκέφαλων ανθρώπων είναι ότι έχουν τις διεφθαρμένες διαθέσεις της αδιαλλαξίας και της αποστροφής για την αλήθεια. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι μόνο ξεροκέφαλος· είναι επίσης εγωιστής και παράλογα αγενής. Η παράλογη αγένειά του περιλαμβάνει ένα στοιχείο παράλογης και αυθαίρετης ενόχλησης των άλλων. Όταν αλληλεπιδράς μαζί του, δεν έχει νόημα να του μιλάς καλοσυνάτα· νομίζει ότι έχεις απώτερα κίνητρα. Αν του μιλήσεις αυστηρά, νομίζει ότι τον εκφοβίζεις, αλλά ακόμα κι αφού η ξεροκεφαλιά του έχει κάνει κακό στους άλλους, θα πει: «Δεν είχα την πρόθεση να σε πληγώσω. Αν νιώθεις πληγωμένος, ζητώ συγνώμη». Παρόλο που αυτά τα λόγια ακούγονται ωραία, αν ο άνθρωπος που πληγώθηκε δεν τον συγχωρήσει και μάλιστα τον κατακρίνει, ο ξεροκέφαλος άνθρωπος θυμώνει και λέει: «Δεν μπορείς με τίποτα να το αφήσεις στην άκρη· μήπως πολύ απλά εκμεταλλεύεσαι τη συγνώμη μου; Νομίζεις ότι είναι εύκολο να με έχεις του χεριού σου επειδή ζήτησα συγνώμη; Και τώρα επισημαίνεις τα ελαττώματά μου! Έχω εγώ ελαττώματα; Έχεις εσύ τα προσόντα για να τα επισημάνεις;» Δεν είναι αυτό μια περίπτωση μη αποδοχής της αλήθειας; (Ναι.) Αυτό έχει να κάνει με τη διεφθαρμένη διάθεσή του. Αυτά τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης του εκδηλώνονται με φυσικό τρόπο και σε ορισμένα χαρακτηριστικά των διεφθαρμένων διαθέσεων· συνδέονται μεταξύ τους. Τα χαρακτηριστικά των διεφθαρμένων διαθέσεων στους ανθρώπους αυτού του είδους περιλαμβάνουν την αδιαλλαξία, την αποστροφή για την αλήθεια και λίγη φαυλότητα. Αυτές οι πτυχές είναι τα χαρακτηριστικά των διεφθαρμένων διαθέσεών τους.

Παράδειγμα 8: Τα ανθρώπινα ένστικτα

Οι έμφυτες συνθήκες περιλαμβάνουν μία ακόμη πτυχή, που είναι το ανθρώπινο ένστικτο. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι, αφού αρχίσουν να πιστεύουν στον Θεό, βλέπουν τη μανιώδη καταπίεση, τις συλλήψεις και τη βάναυση μεταχείριση του εκλεκτού λαού του Θεού από την κυβέρνηση του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας και φοβούνται, ανησυχούν, δειλιάζουν και τρομοκρατούνται. Μερικές φορές, ακόμη και τα πόδια τους λυγίζουν και θέλουν να πηγαίνουν διαρκώς στην τουαλέτα. Τίνος πράγματος εκδήλωση είναι αυτό; (Του ενστίκτου.) Είναι μια ενστικτώδης αντίδραση. Οι άνθρωποι, στο πλαίσιο της κανονικής ανθρώπινης φύσης, όταν προκύπτουν κάποια τρομακτικά γεγονότα, κάποια περιστατικά που έχουν να κάνουν με την ίδια τους τη ζωή ή κάποια ζητήματα που θα μπορούσαν να τους φέρουν σε κίνδυνο, είτε μόλις ακούσουν κάποιες πληροφορίες είτε μόλις έρθουν αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα, θα έχουν κάποιες ενστικτώδεις αντιδράσεις, θα δειλιάσουν και θα τρομοκρατηθούν. Ταυτόχρονα, το σώμα τους θα εκδηλώσει με φυσικό τρόπο κάποιες κανονικές αντιδράσεις, για παράδειγμα, θα νιώσουν ταραχή, θα εμφανίσουν μυϊκούς σπασμούς, προσωρινή κώφωση ή τύφλωση, καθώς και ξηροστομία, αδυναμία στα πόδια, έντονη εφίδρωση, ακράτεια ούρων ή κοπράνων. Δεν είναι πιθανό να εμφανιστούν αυτές οι αντιδράσεις; (Ναι.) Αυτές οι αντιδράσεις, είτε ελέγχονται από το νευρικό σύστημα είτε προκαλούνται από κάποιον άλλο λόγο, σε κάθε περίπτωση, είναι αντιδράσεις που προκαλεί στη σάρκα ένας εξωτερικός παράγοντας, και αναφέρονται συνολικά ως «ένστικτο». Η αντοχή του σώματος έχει τα όριά της· μόλις υπερβεί τα όρια του κουράγιου που έχει ένας άνθρωπος, το σώμα εμφανίζει κάποιες ενστικτώδεις αντιδράσεις. Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να εκλαμβάνονται από τους άλλους ως αδυναμίες ή μπορεί να φαίνονται γελοίες, αξιολύπητες ή άξιες συμπόνιας, αλλά πρόκειται αναμφίβολα για εκδηλώσεις των έμφυτων ενστίκτων ενός ανθρώπου. Υπάρχουν και άνθρωποι που, όταν έρχονται αντιμέτωποι με κάποιον κίνδυνο, κρατάνε το κεφάλι τους και κλαίνε, δακρύζουν ή ουρλιάζουν δυνατά· άλλοι μπορεί να κουλουριάζονται σε μια σκοτεινή γωνιά για να κρυφτούν— όλες αυτές οι ενέργειες είναι ενστικτώδεις αντιδράσεις. Σε αυτές τις ενστικτώδεις αντιδράσεις —είτε είναι το κλάμα ή το γέλιο είτε ένας τόσο μεγάλος φόβος που τους οδηγεί να κάνουν κάτι ντροπιαστικό— υπάρχει λάθος ή σωστό; (Όχι.) Μπορούμε, λοιπόν, να πούμε ότι οι άνθρωποι που φοβούνται όταν ακούνε ότι η κυβέρνηση συλλαμβάνει πιστούς είναι δειλοί και δεν έχουν ανθρώπινη φύση; (Όχι.) Είναι σωστή η δήλωση «Όταν πιστεύει κανείς στον Θεό πρέπει να έχει και πίστη· δεν πρέπει να φοβάται!»; (Όχι.) «Αυτό είναι αδυναμία, μια εκδήλωση δειλίας και ανικανότητας. Δείχνει έλλειψη πίστης στον Θεό και δείχνει ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν ξέρουν να βασίζονται στον Θεό. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι νικητής!» Μπορούμε να το πούμε αυτό; (Όχι.) Γιατί όχι; (Είναι απλώς μια φυσιολογική αντίδραση που συμβαίνει όταν κάποιος έρχεται αντιμέτωπος με εξωτερικές συνθήκες.) Πρόκειται για μια κανονική φυσιολογική αντίδραση, όχι για μια εκδήλωση που ωθείται από μια διεφθαρμένη διάθεση. Αυτό σημαίνει ότι όταν οι άνθρωποι έχουν αυτές τις εκδηλώσεις και τις αποκαλύψεις σε τέτοιες περιστάσεις, αυτό δεν οφείλεται στην επιρροή μιας διεφθαρμένης διάθεσης ούτε στο γεγονός ότι τους κυριεύει κάποια σκέψη ή άποψη που εμπεριέχει η ανθρώπινη φύση τους. Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι κάτι που έχεις προαποφασίσει να έχεις· δεν είναι ότι, όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με τέτοιες περιστάσεις, κάνεις ξαφνικά ξέφρενες σκέψεις κι έπειτα, όσο το συλλογίζεσαι περισσότερο, πανικοβάλλεσαι, σε πιάνουν σπασμοί ή εμφανίζεις ακόμα και ακράτεια ούρων ή κοπράνων. Δεν είναι αυτός ο λόγος που κρύβεται πίσω από αυτές τις αντιδράσεις. Αντιθέτως, ο λόγος είναι ότι αφού ακούσεις γι’ αυτά τα γεγονότα ή μάθεις αυτά τα νέα, χωρίς καμία σκόπιμη σκέψη, χωρίς να τα φιλτράρεις ή να τα επεξεργαστείς με το μυαλό σου, το σώμα σου δημιουργεί πολύ φυσικά κάποιες ενστικτώδεις φυσιολογικές αντιδράσεις. Επομένως, αυτού του είδους η φυσική αντίδραση προκαλείται από τα έμφυτα ένστικτα της σάρκας. Δεν υπάρχει λάθος ή σωστό σε αυτό, δεν τίθεται θέμα διαχωρισμού ανάμεσα στη δύναμη και στην αδυναμία και σίγουρα δεν τίθεται θέμα διαφοροποίησης ανάμεσα σε κάτι θετικό και σε κάτι αρνητικό. Κάποιοι άνθρωποι λένε: «Όπως κι αν πραγματοποιεί τις συλλήψεις της η κυβέρνηση, εγώ δεν φοβάμαι!» Εγώ θα έλεγα ότι σ’ αυτήν την περίπτωση είσαι μπουμπουνοκέφαλος. Όταν σε βασανίσει ο μεγάλος κόκκινος δράκοντας, θα δούμε αν φοβάσαι ή όχι· εκείνη τη στιγμή, θα είναι αδύνατον να μην ουρλιάξεις. Τι θα σκεφτείς όταν ο πόνος φτάσει στο αποκορύφωμα; «Καλύτερα να πεθάνω. Αν πεθάνω, θα είμαι ελεύθερος· δεν θα νιώθω πλέον πόνο». Όλα αυτά είναι ενστικτώδεις αντιδράσεις της σάρκας και τίποτε από αυτά δεν είναι πρόβλημα. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να πουν: «Εγώ δεν φοβάμαι· αν κάποιος με χτυπήσει, θα τον χτυπήσω κι εγώ, και αν δεν μπορώ να νικήσω, απλώς θα το βάλω στα πόδια». Όμως, όταν τρέχεις και κάποιος σε σημαδεύει με ένα όπλο, τα πόδια σου θα λυγίσουν, η καρδιά σου θα δειλιάσει και τότε δεν θα φωνάζεις πια «Εγώ δεν φοβάμαι». Όταν η ζωή σου παίζεται κορώνα γράμματα, θα φοβάσαι κι εσύ μην πεθάνεις· αυτή είναι η ενστικτώδης αντίδρασή σου. Εφόσον αυτές είναι ενστικτώδεις αντιδράσεις, όποιες εκδηλώσεις κι αν έχει κάποιος και όποιες αποκαλύψεις ανθρώπινης αδυναμίας κι αν εμφανίσει, αυτό δεν θεωρείται λάθος ούτε είναι κάτι ντροπιαστικό, και ο Θεός δεν το καταδικάζει. Φυσικά, δεν πρέπει να προσπαθείς να καταστείλεις αυτές τις αντιδράσεις και όσοι σε βλέπουν δεν θα πρέπει να τις κοροϊδεύουν, επειδή όλοι είναι το ίδιο· όλοι είναι φτιαγμένοι από σάρκα και αίμα. Οι ενστικτώδεις αντιδράσεις της σάρκας και του αίματος είναι έτσι· εσύ είσαι έτσι, εκείνοι είναι έτσι, όλοι είναι έτσι. Είναι όπως όταν ένας άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με έναν λύκο· ποια είναι η πρώτη ενστικτώδης αντίδρασή του; «Τρέχα! Τρέχα όσο πιο γρήγορα μπορείς!» Και ενώ τρέχει, κοιτάζει να δει αν ο λύκος τον έχει προφτάσει, και ανησυχεί: «Τι θα γίνει αν με προφτάσει; Τι θα γίνει αν με δαγκώσει στον λαιμό; Θα πεθάνω; Μακάρι να είχα μαζί μου ένα όπλο ή μια σιδερόβεργα». Σκέφτεται μόνο αυτά τα πράγματα όσο τρέχει. Όμως, ό,τι κι αν σκέφτεσαι, η πρώτη σου ενστικτώδης αντίδραση είναι σίγουρα να του ξεφύγεις γρήγορα, να τρέξεις όσο πιο γρήγορα και όσο πιο μακριά μπορείς, ν’ αποφύγεις να σε πιάσει και να σε φάει. Όλα αυτά είναι ενστικτώδεις αντιδράσεις. Ποια είναι η ενστικτώδης αντίδρασή σου; Είναι να σώσεις τον εαυτό σου, να προστατεύσεις τη ζωή σου και να διασφαλίσεις ότι η ζωή σου δεν βρίσκεται σε κίνδυνο. Ακόμη κι αν αυτές οι ενστικτώδεις αντιδράσεις μπορεί να φαίνονται δειλές, ανυπόφορες ή ντροπιαστικές σε έναν παρατηρητή, στην πραγματικότητα δεν είναι ντροπιαστικές, επειδή είναι κανονικές εκδηλώσεις των ανθρώπων που είναι φτιαγμένοι από σάρκα και αίμα· είναι φυσικές αποκαλύψεις. Μια ενστικτώδης αντίδραση είναι απλώς και μόνο μια φυσική αποκάλυψη και δεν έχει τίποτε το ντροπιαστικό. Για παράδειγμα, όταν ακούς ένα αστείο, θα γελάσεις. Ακόμη κι αν έχεις φαγητό ή νερό στο στόμα σου, θα γελάσεις, επειδή αυτό είναι μια ενστικτώδης αντίδραση. Μια ενστικτώδης αντίδραση είναι μια έμφυτη λειτουργία που μας έχει δώσει ο Θεός, η οποία θα συμβεί φυσικά και θα εκδηλωθεί όταν είναι κατάλληλες οι συνθήκες. Επομένως, οι ενστικτώδεις αντιδράσεις είναι φυσικές αποκαλύψεις. Μπορεί να είναι αποκαλύψεις μιας αδυναμίας ή ενός ελαττώματος της ανθρώπινης φύσης ή μπορεί να είναι αποκαλύψεις μιας φυσικής εκδήλωσης της σάρκας σου. Όπως και να έχει, εφόσον πρόκειται για μια ενστικτώδη αντίδραση, δεν υπάρχει λάθος ή σωστό. Αν ντρέπεσαι, αυτό δείχνει ότι δεν έχεις διορατικότητα και ότι η ανθρώπινη φύση σου είναι πολύ ρηχή· θέλεις να κάνεις καλή εντύπωση στους άλλους. Αν προσπαθήσεις να εμποδίσεις τις ενστικτώδεις αντιδράσεις σου, αυτό αποδεικνύει ότι είσαι ανόητος και ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα με τη λογική σου. Σε ιδιαίτερα επικίνδυνα περιβάλλοντα και περιστάσεις, ακόμη κι αν κατουρηθείς από τον φόβο σου, δεν θα πρέπει να το θεωρήσεις ντροπιαστικό. Στην πραγματικότητα, αυτό είναι μια εκδήλωση κανονικής ανθρώπινης φύσης. Ο οποιοσδήποτε θα είχε αυτές τις εκδηλώσεις σε τέτοιες περιστάσεις· ακόμη και οι διάσημοι ή σπουδαίοι άνθρωποι δεν αποτελούν εξαίρεση. Σε σκληρές συνθήκες, δεν υπάρχουν υπεράνθρωποι· είσαι απλώς ένας συνηθισμένος άνθρωπος, τίποτε το εξαιρετικό και τίποτε για να καμαρώνεις. Ακόμη κι αν κατουρηθείς από τον φόβο σου και το μάθουν οι άλλοι, δεν είναι κάτι ατιμωτικό, αφού έτσι δεν θα σε θαυμάζουν ούτε θα σε έχουν σαν είδωλο και, επομένως, θα είσαι τουλάχιστον ασφαλής. Αυτό θα πρέπει να είναι πλέον ξεκάθαρο, έτσι δεν είναι; Οι ενστικτώδεις ανθρώπινες αντιδράσεις είναι πολύ κανονικές και φυσικές. Για παράδειγμα, όταν τα μαλλιά σου είναι βρόμικα και έχεις φαγούρα στο κεφάλι, το ξύνεις ενστικτωδώς. Ακόμη κι αν μετά τα νύχια σου γεμίσουν βρόμα και οι άλλοι σκεφτούν ότι αυτό είναι απρεπές ή ανθυγιεινό, τι μπορείς να κάνεις; Όταν τα μαλλιά σου είναι βρόμικα, θα υπάρχει βρόμα, επειδή είσαι σάρκα και αίμα, φτιαγμένος από χώμα, και θα πρέπει ν’ αναγνωρίσεις αυτό το γεγονός. Αυτή η περίσταση απλώς σου λέει ότι τα μαλλιά σου είναι βρόμικα και θέλουν λούσιμο. Όταν έχεις φαγούρα στο κεφάλι, το ξύσιμο είναι μια ενστικτώδης αντίδραση. Μια ενστικτώδης αντίδραση είναι μια φυσική, κανονική αντίδραση, μια κανονική εκδήλωση στο πλαίσιο των έμφυτων συνθηκών και του νευρικού συστήματος που δημιούργησε ο Θεός. Παρόλο που μερικές φορές οι εκδηλώσεις μπορεί να σε κάνουν να ντραπείς, να νιώσεις ότι δεν έχεις ευπρέπεια ή αξιοπρέπεια, δεν θα πρέπει να προσπαθήσεις να τις αλλάξεις ή να τις καταστείλεις. Αφενός, αυτό σε βοηθάει ν’ αντιμετωπίζεις τα ανθρώπινα ένστικτα με τον σωστό τρόπο· αφετέρου, είναι εποικοδομητικό και ωφέλιμο για τον τρόπο με τον οποίο φέρεσαι. Μόλις κατανοήσεις και αντιληφθείς ως έναν βαθμό αυτήν την πτυχή, όταν έρχεσαι σε επαφή και αλληλεπιδράς με τους άλλους, αν κάποιες πτυχές του ανθρώπινου σαρκικού ενστίκτου εκδηλωθούν φυσικά και αποκαλυφθούν, δεν θα χρειάζεται να τις καλύπτεις σκοπίμως. Και αν, μερικές φορές, πραγματικά προκύψει μια ντροπιαστική περίσταση, δεν θα χρειάζεται να δώσεις εξηγήσεις ή να την αποκρύψεις ή να φορέσεις ένα προσωπείο, επειδή είναι μια αποκάλυψη της κανονικής ανθρώπινης φύσης και είναι, επίσης, μια ενστικτώδης ανθρώπινη αντίδραση· όλα αυτά εμπίπτουν στα όρια αυτού που μπορεί να αποδεχθεί ένας κανονικός άνθρωπος. Για παράδειγμα, όταν οι άνθρωποι τρώνε φασόλια, ο οργανισμός τους παράγει φυσικά κάποια αέρια και ρεύονται ή αερίζονται ενστικτωδώς. Αυτό είναι κάτι πολύ φυσικό. Οι νέοι άνδρες και γυναίκες συχνά νιώθουν ότι τέτοιες εκδηλώσεις είναι ντροπιαστικές, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν τίποτε το ντροπιαστικό. Είναι απλώς μια κανονική ενστικτώδης αντίδραση του σώματος και δεν έχει καμία σχέση με τις αρχές για το πώς πρέπει να φέρεται ή να ενεργεί κάποιος. Παρόλο που κάποιοι άνθρωποι μπορεί να μην το κατανοούν ή μπορεί να δυσαρεστούνται με αυτό, σε καμία περίπτωση δεν ανέρχεται στο επίπεδο της έλλειψης ορίων στη διαγωγή κάποιου ή της κακής ανατροφής ούτε σημαίνει ότι κάποιος είναι απείθαρχος, ξεροκέφαλος, εγωιστής ή ότι έχει απαίσια ή κακή ανθρώπινη φύση· δεν υπάρχει λόγος να κλιμακώνεται σε αυτόν τον βαθμό. Είναι ένα ζήτημα που δεν έχει να κάνει με τη διαγωγή κάποιου και σίγουρα δεν έχει καμία σχέση με μια διεφθαρμένη διάθεση. Δεν υπάρχει λόγος να μεγαλοποιεί κανείς αυτό το ζήτημα. Αυτά τα πράγματα θα πρέπει να προσεγγίζονται με τον σωστό τρόπο.