Αχρειότητα

Ας μιλήσουμε για μια άλλη εκδήλωση: την αχρειότητα. Τι είδους πρόβλημα είναι αυτό; (Είναι ένα πρόβλημα ελεεινού χαρακτήρα.) Η αχρειότητα εμπίπτει στον ελεεινό χαρακτήρα και εντάσσεται στην κατηγορία της ανθρώπινης φύσης. Μήπως η αχρειότητα είναι κάπως παρόμοια με τη γλοιώδη συμπεριφορά; (Ναι.) Είναι κι αυτή μια εκδήλωση ελεεινού χαρακτήρα. Αχρειότητα σημαίνει να ενεργεί κάποιος χωρίς να τηρεί τους κανόνες, με ύπουλο τρόπο, όχι μόνο χωρίς αρχές ή όρια συνείδησης και ηθικής στις πράξεις του, αλλά και με τρόπο που είναι ιδιαίτερα ποταπός και ευτελής. Ποιες είναι οι εκδηλώσεις της αχρειότητας; Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που είναι αχρείος βλέπει ότι κάποιος έχει αγοράσει ένα ωραίο αυτοκίνητο, το οποίο ο ίδιος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα ν’ αποκτήσει. Όταν περνάει από εκεί, φαινομενικά χαιρετάει τον ιδιοκτήτη του αυτοκινήτου και του λέει: «Ωραίο αυτοκίνητο! Εσύ θα είσαι πολύ πλούσιος!» Τα λόγια του ακούγονται ευχάριστα, αλλά μόλις ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου απομακρύνεται, φτύνει το αυτοκίνητο· φτου! Δεν είναι αχρειότητα αυτό; (Ναι.) Τι είδους συμπεριφορά είναι το φτύσιμο; (Είναι αχρειότητα.) Αυτό ονομάζεται αχρειότητα. Αχρειότητα σημαίνει να είσαι ιδιαίτερα ποταπός, βρομερός και χαμηλής υποστάθμης άνθρωπος· σημαίνει να ενεργείς ατιμωτικά, με αποτέλεσμα να σε περιγελούν και να σε περιφρονούν οι άλλοι, να θεωρούν ότι ο χαρακτήρας σου είναι τιποτένιος κι ότι αποτελείς ντροπή. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι βλέπουν ότι ο γείτονάς τους έχει ένα καλό σκυλί και ζηλεύουν μέσα τους: «Μα πόσο καλό σκυλί έχει η οικογένειά του. Γιατί δεν το αγόρασα εγώ αυτό το σκυλί;» Βρίσκουν, λοιπόν, έναν τρόπο να σκοτώσουν το σκυλί, και μετά είναι τρισευτυχισμένοι. Μόλις πάνε σπίτι, το γιορτάζουν, ανοίγοντας σαμπάνια και στήνοντας γλέντι, και νιώθουν πιο ευτυχείς από ποτέ. Πείτε Μου, δεν είναι φρικτοί αυτοί οι άνθρωποι; (Είναι.) Αυτό ονομάζεται αχρειότητα. Μόλις συμβεί σε κάποιον κάτι καλό που τον γεμίζει χαρά, εκείνοι νιώθουν δυστυχισμένοι και σκέφτονται τρόπους να του το χαλάσουν. Όταν βλέπουν ανθρώπους να πλήττονται από συμφορές, χαίρονται για την κακοτυχία τους. Τέτοιοι άνθρωποι είναι πολύ αχρείοι.

Οι σκέψεις των αχρείων ανθρώπων είναι πολύ αρνητικές. Από ποια άποψη είναι αρνητικές; Για παράδειγμα, όταν δίνεις κάτι σε κάποιον, υπό κανονικές συνθήκες θα πρέπει να είναι ευγνώμων και να πει: «Είναι πολύ ωραίο. Παλιά σου άρεσε πολύ, αλλά δεν το χρειάζεσαι πια και αντί να το δώσεις στον οποιονδήποτε, το έδωσες αμέσως σ’ εμένα· είμαστε αληθινοί φίλοι!» Όποιος έχει συνείδηση και λογική θα σκεφτόταν έτσι· θα αντιλαμβανόταν θετικά αυτό το ζήτημα. Όμως, το σκεπτικό των αχρείων ανθρώπων είναι διαστρεβλωμένο. Θα έλεγαν μέσα τους: «Το έδωσες σ’ εμένα μόνο και μόνο επειδή δεν το χρειάζεσαι πια. Αν εξακολουθούσες να το χρειάζεσαι, θα μου το έδινες; Κρατάς τα καλά πράγματα για τον εαυτό σου και δίνεις σ’ εμένα τα άχρηστα· ποιος το θέλει αυτό! Μου πετάς ψίχουλα λες και είμαι κανένας ζητιάνος; Τι νομίζεις; Ότι δεν ξέρω τι είναι καλό; Μου το έδωσες μόνο και μόνο επειδή δεν το χρειάζεσαι πια, και μάλιστα περιμένεις να είμαι και ευγνώμων. Με περνάς για ηλίθιο;» Όπως βλέπεις, σκέφτονται με τέτοιο ποταπό, βρομερό και ευτελή τρόπο για ένα τόσο απλό ζήτημα. Τους δίνεις κάτι και καταλήγεις να βρίσκεις τον μπελά σου. Γιατί βρίσκεις τον μπελά σου; Επειδή το άτομο στο οποίο έδωσες αυτό το αντικείμενο είναι ένας αχρείος· ένας άνθρωπος με ποταπές, βρομερές και ευτελείς σκέψεις. Σκέφτεται αρνητικά για τον οποιονδήποτε. Όταν βλέπει κάποιον, δεν τον βλέπει με βάση τις αρχές ούτε με βάση τον χαρακτήρα ή τις αρχές διαγωγής που ξέρει ότι έχει ο συγκεκριμένος άνθρωπος έχοντας περάσει πολλά χρόνια μαζί του. Αντιθέτως, βλέπει τους άλλους με βάση τις δικές του ακραίες, δογματικές σκέψεις και απόψεις. Τέτοιοι άνθρωποι είναι πολύ αχρείοι. Αν δεν έχεις επαφές μαζί τους και δεν τους δίνεις τίποτα, επικρατεί ηρεμία. Αν, όμως, έχεις πραγματικά επαφές μαζί τους και τους βοηθάς, συχνά καταλήγεις να σε κρίνουν και να σε κατακρίνουν. Όταν βλέπουν ότι χρησιμοποιείς κάτι καλό, μονίμως το θέλουν. Αν δεν τους το δώσεις, θεωρούν ότι είσαι τσιγκούνης και σφιχτός. Τέτοιοι άνθρωποι είναι πολύ προβληματικοί και είναι πολύ δύσκολο να τα πηγαίνει κανείς καλά μαζί τους. Μπορεί να μη λένε τίποτε ευθέως, αλλά κατά βάθος, στα κρυφά, σε ανταγωνίζονται διαρκώς και κάνουν μέσα τους άσχημες σκέψεις για σένα. Με απλά λόγια, τέτοιοι άνθρωποι έχουν μιαρή καρδιά και κάνουν μιαρές σκέψεις. Νομίζω ότι η λέξη «μιαρές» είναι αρκετά ταιριαστή για να περιγράψει τις βρομερές σκέψεις και τη βρομερή καρδιά ενός ανθρώπου· σημαίνει ότι αυτά τα πράγματα δεν είναι καθαρά, θετικά και καλοσυνάτα. Όσο θετικό κι αν είναι κάτι, όταν μιλάνε γι’ αυτό, μετατρέπεται σε κάτι αρνητικό. Όσα καλά πράγματα κι αν κάνεις γι’ αυτούς, όχι μόνο δεν το εκτιμούν, αλλά σε απαξιώνουν κιόλας και σε παγιδεύουν, λέγοντας ότι έχεις κακές προθέσεις. Αν τους ωφελήσεις με κάποιον τρόπο, θα σκέφτονται μήπως προσπαθείς να τους εκμεταλλευτείς. Αν είσαι χλιαρός απέναντί τους, θα σκέφτονται ότι περιφρονείς τους φτωχούς, επειδή είσαι εύπορος και ισχυρός. Θα θεωρούν ότι δεν έχεις ανθρωπιά, ότι δεν ξέρεις πώς να τα πηγαίνεις καλά με τους ανθρώπους κι ότι δεν νοιάζεσαι για τα αισθήματα των άλλων. Ούτε το ν’ απομακρυνθείς από αυτούς θα έχει αποτέλεσμα· και πάλι θα έχουν κάτι να πουν γι’ αυτό. Τέτοιοι άνθρωποι είναι πολύ προβληματικοί. Όπως κι αν αλληλεπιδράσεις μαζί τους, δεν μπορείς ποτέ να τους ικανοποιήσεις. Δεν ξέρεις τι θα σκεφτούν και τι μπελάδες θα προκύψουν από τα πράγματα που κάνεις με καλές προθέσεις. Μόνο ένας τρόπος υπάρχει, λοιπόν, ν’ αντιμετωπίσεις τέτοιους ανθρώπους: να μένεις μακριά τους και να μην έχεις επαφές μαζί τους. Όταν κάνεις φίλους, μην επιλέγεις τέτοιους ανθρώπους, επειδή είναι πολύ αχρείοι· αν έχεις κοινωνικές επαφές μαζί τους, θα βρεις μεγάλο μπελά και θα νιώσεις μεγάλη στενοχώρια, κι όλα αυτά είναι εντελώς αχρείαστα. Έχουν ορθολογισμό οι αχρείοι άνθρωποι; (Όχι.) Τι εννοούμε όταν λέμε ότι δεν έχουν καθόλου ορθολογισμό; (Δεν έχουν καθόλου συνείδηση ή λογική ούτε ηθικά όρια.) Τι σημαίνει αυτό με περισσότερες λεπτομέρειες; (Δεν έχουν το σκεπτικό των κανονικών ανθρώπων.) Το γεγονός ότι δεν έχουν το σκεπτικό των κανονικών ανθρώπων είναι μία πτυχή. Πείτε Μου, τέτοιοι άνθρωποι έχουν καθόλου ντροπή; (Όχι.) Δεν έχουν καθόλου ντροπή, δεν έχουν το σκεπτικό της κανονικής ανθρώπινης φύσης και χρησιμοποιούν μόνο διαστρεβλωμένη και παράλογη επιχειρηματολογία όταν μιλάνε. Η επιχειρηματολογία τους έχει ως στόχο να προστατεύουν τα δικά τους συμφέροντα· πρόκειται για μια εντελώς διαστρεβλωμένη επιχειρηματολογία. Αν τους δώσεις κάτι, λένε ότι τους περιφρονείς κι ότι τους δίνεις μόνο πράγματα που δεν χρειάζεσαι. Αν δεν τους δώσεις τίποτα, τότε λένε ότι είσαι πολύ φιλάργυρος. Αυτά τα λόγια δεν είναι διαστρεβλωμένη επιχειρηματολογία; (Ναι.) Πολύ απλά, δεν μπορούν ν’ αντιληφθούν σωστά τα πράγματα και σκέφτονται με πολύ αρνητικό τρόπο· αυτό είναι διαστρεβλωμένη επιχειρηματολογία. Οι άπιστοι λένε συχνά ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να φέρονται με λογική· αν κάποιος είναι παράλογος και χρησιμοποιεί μόνο διαστρεβλωμένη επιχειρηματολογία όταν μιλάει, τότε δεν είναι καθόλου καλός άνθρωπος. Αν κάποιος σου δώσει κάτι, αυτό σημαίνει ότι σε έχει σε κάποια εκτίμηση. Αν δεν το δώσει σ’ εσένα, είναι κι αυτό θεμιτό· μπορεί να δώσει τα υπάρχοντά του σε όποιον θέλει. Αν από τη μια τον κατηγορείς όταν το δίνει σ’ εσένα, κι από την άλλη τον αποκαλείς φιλάργυρο αν δεν σου το δώσει, δεν είναι τελείως παράλογο αυτό; Δεν είναι αχρείοι οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν τέτοια διαστρεβλωμένη επιχειρηματολογία; (Ναι.) Είναι εξαιρετικά αχρείοι! Οι αχρείοι άνθρωποι δεν έχουν ίχνος λογικής, επομένως κανένας δεν μπορεί να τους λογικέψει με επιχειρήματα. Το να ενεργεί κανείς σύμφωνα με τη συνείδηση και τη λογική ή με βάση τις αλήθεια-αρχές, πολύ απλά δεν έχει κανένα νόημα γι’ αυτούς. Η αχρειότητα είναι κάπως παρόμοια με τη γλοιώδη συμπεριφορά, έτσι δεν είναι; (Ναι.) Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι ξοδεύουν χρήματα για ν’ αγοράσουν κάτι και μονίμως θεωρούν ότι δεν άξιζε το ποσό που ξόδεψαν, και μάλιστα νιώθουν λες κι έχουν ζημιωθεί. Έπειτα, συλλογίζονται: «Μ’ εκμεταλλεύτηκες, οπότε πρέπει να βρω έναν τρόπο να σε κάνω να ζημιωθείς· μόνο τότε θα βρω ισορροπία μέσα μου». Τέτοιοι ποταποί και αχρείοι άνθρωποι συλλογίζονται μονίμως πώς θα εκμεταλλευτούν τους άλλους. Αν νιώθουν ότι έχουν ζημιωθεί, κάνουν τη ζωή των άλλων δύσκολη· θέλουν μονίμως να φροντίζουν να μη βγαίνουν χαμένοι, και μόνο τότε νιώθουν ικανοποιημένοι. Αν εκμεταλλευτούν κάποιον άλλο, πανηγυρίζουν και είναι τόσο χαρούμενοι που ξυπνάνε το πρωί γελώντας. Τα χρήματα που ξοδεύεις για κάτι είναι δική σου επιλογή· κανένας δεν σε ανάγκασε να του δώσεις τα χρήματά σου. Εφόσον αγόρασες κάτι με τη θέλησή σου, γιατί εξακολουθείς να νιώθεις πικρία και προσπαθείς να εκμεταλλευτείς τους άλλους και να μη ζημιωθείς; Δεν είναι πολύ αχρείοι αυτοί οι άνθρωποι; (Ναι.) Όταν πηγαίνουν στο σουπερμάρκετ για ν’ αγοράσουν τρόφιμα και θεωρούν ότι είναι πολύ ακριβά, προκειμένου να μη ζημιωθούν, παίρνουν μαζί τους μερικές επιπλέον πλαστικές σακούλες. Αν τυχαίνει να είναι πρωτοχρονιά ή κάποια γιορτή και το σουπερμάρκετ δίνει δωρεάν ημερολόγια, πρέπει οπωσδήποτε να πάρουν κάποια επιπλέον, και μόνο τότε νιώθουν ικανοποιημένοι. Όταν εκμεταλλεύονται τους άλλους, νιώθουν πανευτυχείς και μάλιστα κάνουν παντού επίδειξη του πόσο ικανοί και επιδέξιοι είναι. Πείτε Μου, τι είδους νοοτροπία έχουν τέτοιοι άνθρωποι; Αξιολογούν πάντα το καθετί με βάση το αν μπορούν να εκμεταλλευτούν ανθρώπους ή πράγματα και να μη ζημιωθούν. Αυτή ακριβώς η σκέψη και η άποψη είναι πολύ αχρεία και ποταπή. Ασφαλώς, υπάρχει και μια αυταρχική πλευρά σ’ αυτό, καθώς και μια κακή πλευρά. Τέτοιοι άνθρωποι αντιμετωπίζονται δύσκολα και είναι ιδιότροποι. Εμφανίζουν πολλές ατέλειες της ανθρώπινης φύσης· ο τρόπος σκέψης τους, από την οπτική της ανθρώπινης φύσης, δεν συνάδει καθόλου με την κοινή λογική ούτε με οποιουσδήποτε κανόνες συμπεριφοράς, και είναι κατώτερος από τη στοιχειώδη ηθική βάση της κανονικής ανθρώπινης φύσης. Ασφαλώς, δεν συνάδει ούτε με τη συνείδηση και τη λογική της ανθρώπινης φύσης. Είναι πολύ στρεβλός, πολύ ευτελής και πολύ αυταρχικός. Δεν βλέπετε συχνά τέτοιους ανθρώπους ανάμεσα σε ομάδες ανθρώπων; (Ναι.) Οι άνθρωποι που είναι αχρείοι έχουν ελεεινό χαρακτήρα και είναι πολύ δύσκολο ν’ αντιμετωπιστούν. Εφόσον κάτι αφορά τα συμφέροντά τους, είτε πρόκειται για υλικά συμφέροντα είτε για την περηφάνια και τη θέση τους, η διαγωγή τους σ’ αυτήν την πτυχή θ’ αποκαλυφθεί· θα εκδηλωθεί πολύ ξεκάθαρα. Θ’ αρχίσουν να χρησιμοποιούν διαστρεβλωμένη και παράλογη επιχειρηματολογία και δεν θα παίρνουν καθόλου από λογική. Εντάξει, λοιπόν, εδώ ολοκληρώνεται η συζήτησή μας για τους αχρείους ανθρώπους.

Εγωισμός

Μια άλλη εκδήλωση είναι ο εγωισμός. Είναι καλό πράγμα ο εγωισμός; (Όχι.) Τότε πείτε Μου, αρχικά, είναι έμφυτο πράγμα ο εγωισμός; (Όχι.) Ο εγωισμός δεν είναι έμφυτο πράγμα· τι είδους πρόβλημα είναι, λοιπόν; (Μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης.) (Πιστεύω ότι είναι ένα πρόβλημα χαρακτήρα.) Ο εγωισμός θα πρέπει να κατηγοριοποιείται ανάλογα με την περίπτωση. Κάποιες περιπτώσεις εγωισμού είναι εκδηλώσεις ανθρώπινου ενστίκτου· είναι ένα είδος ανθρώπινου ενστίκτου, ένα δικαίωμα που οφείλουν να έχουν οι άνθρωποι, ένα δικαίωμα να προστατεύει κανείς τα συμφέροντά του. Αν πρόκειται για εκδήλωση ανθρώπινου ενστίκτου, τότε είναι κάτι που οφείλουν να διαθέτουν οι άνθρωποι. Ο εγωισμός αυτού του είδους είναι μια εκδήλωση προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων κάποιου και προστασίας των νόμιμων δικαιωμάτων και συμφερόντων κάποιου. Ο εγωισμός αυτού του είδους είναι δικαιολογημένος· δεν είναι μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Ωστόσο, υπάρχει ένα άλλο είδος εκδήλωσης που είναι πιο σοβαρό από αυτό το είδος εγωισμού: η περίπτωση κατά την οποία βλάπτονται τα συμφέροντα των άλλων. Τότε πρόκειται για μια ατέλεια της ανθρώπινης φύσης· έχει κλιμακωθεί σ’ ένα πρόβλημα χαρακτήρα. Πρέπει να διακρίνετε αυτά τα ζητήματα: ποιες εκδηλώσεις εγωισμού είναι δικαιολογημένες, ποιες εκδηλώσεις εγωισμού αποτελούν ατέλεια της ανθρώπινης φύσης και ποιες εκδηλώσεις εγωισμού έχουν να κάνουν μ’ ένα πρόβλημα χαρακτήρα. Αν μπορεί κανείς να δει καθαρά αυτά τα ζητήματα, τότε θα ξέρει πώς ν’ ασκείται σύμφωνα με τις αρχές. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι θέλουν να φροντίζουν καλά τη δική τους ζωή, να εκπληρώνουν απολύτως τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις τους και να διαχειρίζονται καλά τον εαυτό τους, χωρίς να τους απασχολούν οι άλλοι· απλώς να διαχειρίζονται καλά τον εαυτό τους, χωρίς να καταπατούν τα συμφέροντα των άλλων. Από την οπτική της ανθρώπινης φύσης, δεν είναι κι αυτό ένα είδος εγωισμού; Ωστόσο, από μια άλλη οπτική, είναι ταυτόχρονα και μια ενστικτώδης αντίδραση που έχουν οι άνθρωποι. Ασφαλώς, είναι κι ένα εγγενές δικαίωμα που δίνει ο Θεός στους ανθρώπους· με άλλα λόγια, έχεις το δικαίωμα να φροντίζεις πρώτα τον εαυτό σου, χωρίς να σε απασχολούν οι άλλοι. Διασφαλίζοντας τη δική σου ανθρώπινη ζωή, διασφαλίζεις την επιβίωσή σου. Αυτό είναι δικαιολογημένο. Ασφαλώς, από την οπτική της ανθρώπινης φύσης, το να νοιάζεται κανείς μόνο για τον εαυτό του και να μην τον απασχολούν οι άλλοι είναι και εκδήλωση εγωισμού. Ωστόσο, αυτό το είδος εγωισμού είναι μια κανονική εκδήλωση της ανθρώπινης φύσης και είναι δικαιολογημένο. Παρόλο που από την ανθρώπινη οπτική θεωρείται ατέλεια της ανθρώπινης φύσης, στην πραγματικότητα δεν αποτελεί ατέλεια της ανθρώπινης φύσης. Το να νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου —να τρέφεσαι καλά και να ντύνεσαι ζεστά, να κάνεις καλά το έργο σου, να εκπληρώνεις τις υποχρεώσεις σου και τίποτα παραπάνω— χωρίς να μπορείς ή να θέλεις να φροντίζεις άλλους είναι ένα δικαίωμά σου και είναι παράλληλα ένα ένστικτο που σου έχει δώσει ο Θεός. Από την οπτική των έμφυτων συνθηκών, αν ένας άνθρωπος δεν ξέρει καν πώς να φροντίζει τον εαυτό του, αν δεν έχει αυτό το έμφυτο ένστικτο, τότε δεν πληροί τα πρότυπα ενός ενήλικα. Ο εγωισμός αυτού του είδους είναι μια ενστικτώδης αντίδραση που έχουν οι άνθρωποι. Παρόλο που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους, που προστατεύουν μόνο τα δικά τους δικαιώματα και συμφέροντα και που φροντίζουν μόνο για τις δικές τους βασικές ανάγκες διαβίωσης, καθώς και για ζητήματα που εμπίπτουν στη δική τους σφαίρα ζωής και εργασίας, εφόσον δεν καταπατούν τα συμφέροντα των άλλων, ο εγωισμός αυτού του είδους δεν είναι κάτι το καταδικαστέο. Στο είδος του εγωισμού που κλιμακώνεται όντως στο επίπεδο του ελεεινού χαρακτήρα, πέρα από το να νοιάζεται κανείς μόνο για τον εαυτό του, παράλληλα καταπατά ή βλάπτει τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των άλλων, καταστρατηγεί τα ανθρώπινα δικαιώματα των άλλων. Αυτό είναι αληθινός εγωισμός κι αποτελεί πρόβλημα ελεεινού χαρακτήρα. Αν, για να προστατεύσεις τα συμφέροντά σου, τη φήμη σου, τη θέση σου και την περηφάνια σου, δεν σταματάς μπροστά σε τίποτα προκειμένου ν’ αρπάξεις ή ν’ αποκτήσεις με τη βία τα συμφέροντα των άλλων —κάνοντας τα συμφέροντα των άλλων δικά σου, λαμβάνοντας υπόψη μόνο τον εαυτό σου κι όχι τους άλλους, και μάλιστα στερώντας τους κάθε πιθανότητα επιβίωσης— τότε αυτό το είδος εγωισμού υποδηλώνει ελεεινό χαρακτήρα. Για παράδειγμα, τη νύχτα, όταν όλοι οι άλλοι κοιμούνται, εσύ έχεις υπερένταση και δεν μπορείς να κοιμηθείς, οπότε θέλεις να τραγουδήσεις ένα τραγούδι. Καθώς παρασύρεσαι, αρχίζεις να τραγουδάς δυνατά και, ενώ τραγουδάς, βάζεις μάλιστα και μουσική και χορεύεις. Σου φτιάχνει το κέφι και νιώθεις χαρούμενος, αλλά ξυπνάς όλους τους άλλους και δεν τους αφήνεις να κοιμηθούν. Πώς ονομάζεται αυτό; (Εγωισμός.) Η συμπεριφορά αυτού του είδους ονομάζεται εγωισμός. Δεν υποδηλώνει ελεεινό χαρακτήρα αυτή η συμπεριφορά; (Ναι.) Γιατί υποδηλώνει ελεεινό χαρακτήρα αυτή η συμπεριφορά; (Επειδή αυτοί οι άνθρωποι δεν σκέφτονται τους άλλους και δεν τους αφήνουν να ξεκουραστούν.) Για να νιώσεις εσύ χαρούμενος, δεν διστάζεις να θυσιάσεις την ξεκούραση και τον ύπνο όλων των άλλων, αναγκάζοντάς τους να τραγουδήσουν και να γλεντήσουν κι αυτοί μαζί σου. Για να πετύχεις τους δικούς σου σκοπούς και να προστατεύσεις τα δικά σου συμφέροντα, καταπατάς τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των άλλων. Με άλλα λόγια, η προϋπόθεση για να προστατεύσεις τα δικά σου συμφέροντα είναι να θυσιαστούν τα συμφέροντα και τα δικαιώματα άλλων ανθρώπων. Η εκδήλωση αυτού του είδους ονομάζεται εγωισμός. Ο λόγος για τον οποίο ο εγωισμός αυτού του είδους υποδηλώνει ποταπό, ελεεινό χαρακτήρα είναι ότι μια τέτοια συμπεριφορά βλάπτει τα συμφέροντα των άλλων. Χρησιμοποιείς αθέμιτα μέσα για να προστατεύσεις τα δικά σου συμφέροντα ενώ βλάπτεις και υπονομεύεις τα συμφέροντα των άλλων· αυτό ονομάζεται εγωισμός. Για παράδειγμα, όταν τρώνε όλοι μαζί, το μόνο που νοιάζει ορισμένους ανθρώπους είναι αν θα πάρουν κρέας, και μάλιστα τρώνε και το κρέας που αναλογεί στους άλλους. Δεν φέρονται εγωιστικά οι άνθρωποι που τρώνε παραπάνω κρέας; (Ναι.) Φέρονται απρεπώς, αφού σκέφτονται μόνο τον εαυτό τους και αγνοούν τους άλλους· αυτό ονομάζεται εγωισμός. Γιατί αποκαλείται εγωισμός αυτή η περίπτωση; Γιατί θεωρείται ελεεινός χαρακτήρας; Επειδή, προκειμένου να προστατεύσουν τα δικά τους συμφέροντα, καταπατούν τα συμφέροντα των άλλων, αρπάζουν τα υπάρχοντά τους και τα κάνουν δικά τους. Αυτό αποκαλείται εγωισμός, κι ο εγωισμός αυτού του είδους υποδηλώνει ποταπή ανθρώπινη φύση και ελεεινό χαρακτήρα. Επομένως, αν προστατεύεις τα δικά σου δικαιώματα και συμφέροντα καταπατώντας και βλάπτοντας τα συμφέροντα των άλλων, τότε είσαι εγωιστής, είσαι ένας άνθρωπος με ελεεινό χαρακτήρα. Θα μπορούσε επίσης να πει κανείς ότι είσαι ένας άνθρωπος με άσχημη ανθρώπινη φύση. Ωστόσο, αν δεν έχεις βλάψει τα συμφέροντα των άλλων, δεν έχεις διαλύσει ούτε έχεις καταστρέψει τις σχέσεις των άλλων κι απλώς νοιάζεσαι μόνο για τον εαυτό σου χωρίς να σε απασχολούν οι άλλοι, τότε ο εγωισμός αυτού του είδους είναι και πάλι κάπως δικαιολογημένος. Στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να πει κανείς ότι δεν είσαι πολύ καλοσυνάτος κι ότι είσαι μικροπρεπής και εγωκεντρικός, αλλά δεν είσαι κακός άνθρωπος· αυτό δεν ανέρχεται στο επίπεδο του ελεεινού χαρακτήρα. Υπάρχει διαφορά στη φύση αυτών των δύο ειδών εγωισμού; (Ναι.) Διακρίνοντας τον χαρακτήρα των ανθρώπων με βάση τον βαθμό του εγωισμού τους και την ουσία του τρόπου με τον οποίο ενεργούν, μπορεί να δει κανείς ότι ο χαρακτήρας των ανθρώπων είναι διαφορετικός· υπάρχουν διαφοροποιήσεις.

Κάποιοι άνθρωποι δεν ασχολούνται ποτέ με τις υποθέσεις άλλων ανθρώπων κι επικεντρώνονται μόνο στα δικά τους ζητήματα. Αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να μη φαίνονται πολύ εγκάρδιοι, πολύ φιλικοί και πολύ θερμοί στις αλληλεπιδράσεις τους με τους άλλους. Ωστόσο, δεν προκαλούν ποτέ αναστάτωση, δεν κατασκευάζουν ποτέ ψέματα ή φήμες για άλλους και δεν καταπατούν ούτε αρπάζουν ποτέ τα υπάρχοντα των άλλων. Ασφαλώς, δεν δίνουν ποτέ τα δικά τους υπάρχοντα σε άλλους. Μπορεί να φαίνονται πολύ τσιγκούνηδες και φιλάργυροι, αλλά δεν βλάπτουν ποτέ τα συμφέροντα των άλλων και η διαγωγή τους συμμορφώνεται ιδιαίτερα με τις αρχές. Τέτοιοι άνθρωποι έχουν την εξής βάση: «Εγώ δεν σε εκμεταλλεύομαι, άρα μη σου περάσει απ’ το μυαλό να με εκμεταλλευτείς εσύ. Εγώ δεν σε χρησιμοποιώ ποτέ για δικό μου όφελος, οπότε μη σου περάσει απ’ το μυαλό να χρησιμοποιήσεις εσύ εμένα για δικό σου όφελος». Τηρούν ιδιαίτερα τις αρχές. Τέτοιοι άνθρωποι μπορεί να αδιαφορούν για τους άλλους, να μη δείχνουν ζήλο να τους βοηθήσουν, να μην αλληλεπιδρούν μαζί τους και να μην είναι ιδιαίτερα φιλικοί ή ενθουσιώδεις μαζί τους, αλλά δεν τους βλάπτουν ποτέ. Ακόμη κι αν έχουν κάτι σε μεγάλη ποσότητα, δεν το δίνουν στους άλλους. Όταν βλέπουν άλλους που έχουν καλά πράγματα, μπορεί μερικές φορές να νιώθουν φθόνο ή ζήλια, αλλά δεν έχουν καμία πρόθεση να τα πάρουν από απληστία· επίσης, δεν εκμεταλλεύονται κρυφά τους άλλους ούτε καταπατούν τα συμφέροντα των άλλων για δικό τους όφελος. Κρίνοντας από τα παραπάνω σημεία, δεν είναι κακοί. Σημαίνει, λοιπόν, αυτό ότι η ανθρώπινη φύση τους είναι καλή; Το αν η ανθρώπινη φύση τους είναι καλή ή όχι εξαρτάται από τη συνείδηση και τη λογική τους, από τη στάση τους απέναντι στην αποδοχή της αλήθειας κι από τη στάση τους απέναντι στα θετικά πράγματα· αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Όμως, αν μη τι άλλο, κρίνοντας από τη στάση και το φέρσιμό τους στις σχέσεις τους με τους άλλους, δεν είναι κακόβουλοι απέναντί τους. Επιφανειακά, φαίνονται πολύ εγωιστές, άνθρωποι που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους, που ζουν στον μικρόκοσμό τους και δεν ασχολούνται με τις υποθέσεις των άλλων. Ωστόσο, εφόσον δεν βλάπτουν ποτέ τα συμφέροντα των άλλων, ο χαρακτήρας τους είναι και πάλι αποδεκτός. Με άλλα λόγια, όταν αλληλεπιδράς μαζί τους ή όταν έχετε υλικές συναλλαγές ή κοινωνικές επαφές, τουλάχιστον δεν πρόκειται να βλάψουν τα συμφέροντά σου. Αν τους ζητήσεις συμβουλές ή να σου προτείνουν κάποιες ιδέες, θα σε βοηθήσουν· αν, όμως, δεν τους το ζητήσεις, δεν πρόκειται να πάρουν την πρωτοβουλία να βοηθήσουν. Κρίνοντας από αυτήν την εκδήλωση, τέτοιοι άνθρωποι μπορεί να φαίνονται αρκετά απόμακροι· κρίνοντας, όμως, από το γεγονός ότι ποτέ δεν εκμεταλλεύονται τους άλλους ούτε βλάπτουν τα συμφέροντα των άλλων, εξακολουθούν να έχουν ανθρώπινη φύση και είναι σχετικά κόσμιοι. Είναι ακριβής και αντικειμενική μια τέτοια οπτική; (Ναι.) Επομένως, δεν είναι κακοί άνθρωποι ή άνθρωποι με ανεπαρκή χαρακτήρα όλοι όσοι είναι εγωιστές. Θα πρέπει να εξετάσεις και το αν ο εγωισμός τους έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε να βλάπτουν τα συμφέροντα των άλλων ή να αρπάζουν τα υπάρχοντα των άλλων, καθώς και ποιες είναι οι αρχές με βάση τις οποίες φέρονται και αντιμετωπίζουν τον κόσμο, ποια είναι η ουσία του χαρακτήρα τους κι αν έχουν όρια και αρχές στον τρόπο με τον οποίο φέρονται. Κάποιοι άνθρωποι, επιφανειακά, φαίνονται πολύ γενναιόδωροι και εγκάρδιοι στις σχέσεις τους με τους άλλους. Επίσης, δίνουν στους άλλους, βοηθούν τους άλλους και κάνουν πράγματα για τους άλλους. Αν χρειάζεσαι βοήθεια σε κάτι, εφόσον το δουν αυτό, θα βάλουν ένα χεράκι χωρίς να χρειαστεί καν να το ζητήσεις. Κρίνοντας από αυτές τις εκδηλώσεις, φαίνονται αρκετά καλοσυνάτοι. Ωστόσο, αν τους προσβάλεις ή κάνεις άθελά σου κάτι που βλάπτει τα συμφέροντά τους, δεν πρόκειται να το αφήσουν έτσι· θα σου κρατήσουν κακία, θα αναφέρουν παλιούς σας ανοιχτούς λογαριασμούς και δεν θα ησυχάσουν μέχρι να σε συντρίψουν. Αυτοί είναι κακοί άνθρωποι· έχουν πολύ χειρότερη ανθρώπινη φύση από εκείνους που φαίνονται εγωιστές προς τα έξω. Καταλάβατε; (Ναι.) Ποιο από τα δύο είδη συναντάτε πιο συχνά ανάμεσα στους ανθρώπους; Ποιο είδος προτιμάτε; Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν συμπαθούν εκείνους που αδιαφορούν και είναι εγωιστές. Κάποιοι άνθρωποι, όταν βλέπουν ότι αντιμετωπίζεις μια δυσκολία, θα πάρουν την πρωτοβουλία να βοηθήσουν. Ακόμη κι αν δεν τους το ζητήσεις, εκείνοι θα ελέγξουν και πάλι αν χρειάζεσαι βοήθεια. Αν χρειάζεσαι, θα σε βοηθήσουν. Τέτοιοι άνθρωποι αγαπούν τους άλλους ανθρώπους κι έχουν την τάση να δίνουν στους άλλους και να τους βοηθούν. Κάποιοι άλλοι, όταν βλέπουν ότι αντιμετωπίζεις μια δυσκολία, δεν πρόκειται να πάρουν την πρωτοβουλία να σε βοηθήσουν, αλλά αν τους ανοιχτείς και τους το ζητήσεις, θα βοηθήσουν. Τέτοιοι άνθρωποι, παρόλο που είναι λίγο παθητικοί, και πάλι δεν είναι κακοί και μπορούν να θεωρηθούν καλοί άνθρωποι. Υπάρχει άλλο ένα είδος ανθρώπων: όσο μεγάλη κι αν είναι η δυσκολία που αντιμετωπίζεις, δεν πρόκειται να βοηθήσουν. Ακόμη κι αν τους το ζητήσεις, θα βρουν προφάσεις και δικαιολογίες για ν’ αρνηθούν. Οι άνθρωποι αυτού του είδους είναι οι πιο εγωιστές. Κάποιοι άνθρωποι συχνά λένε προς τα έξω: «Αν χρειαστείς οποιαδήποτε βοήθεια, πες το μου». Όταν δεν συμβαίνει τίποτα, φαίνονται ιδιαίτερα εγκάρδιοι, ενεργητικοί και θετικοί. Όταν, όμως, τους ζητήσεις πραγματικά βοήθεια με κάτι, αφού σε βοηθήσουν, θ’ αρχίσουν να πετάνε υπονοούμενα περί ανταπόδοσης, λέγοντας πράγματα όπως: «Ξόδεψα τόσα χρήματα για να κάνω δώρα στο αφεντικό μου για τον τάδε λόγο». Όπως βλέπεις, επιφανειακά φαίνονται αρκετά εγκάρδιοι, προσφέρονται να παρέχουν υπηρεσίες και να κάνουν πράγματα για σένα χωρίς να ζητάνε τίποτα σε αντάλλαγμα. Όμως, αφού βοηθήσουν, δεν πρόκειται να μπορέσεις ποτέ να ανταποδώσεις εντελώς την προσωπική χάρη. Πόσο ύπουλοι είναι αυτοί οι άνθρωποι! Θα πρέπει να έχεις σχέσεις με τέτοιους ανθρώπους; (Όχι.) Εγώ πολύ απλά δεν έχω σχέσεις με τέτοιους ανθρώπους. Είναι γλυκομίλητοι και φαίνονται ιδιαίτερα ζεστοί και στοργικοί. Σου λένε ωραία πράγματα κατά πρόσωπο, αλλά κάνουν κακά πράγματα πίσω από την πλάτη σου. Δεν έχουν καθόλου αρχές σε ό,τι κάνουν· είναι απλώς χαμογελαστές τίγρεις που κρύβουν τα κοφτερά τους δόντια πίσω από το χαμόγελό τους. Όταν δεν συμβαίνει τίποτα, διαρκώς γελάνε και αστειεύονται μαζί σου, και κάνουν λες και είστε πολύ κοντά. Όταν, όμως, χρειάζεσαι πραγματικά τη βοήθειά τους, είναι άφαντοι. Ακόμη και για πράγματα που τους είναι πολύ εύκολο να κάνουν, θα βρουν δικαιολογίες και προφάσεις για να τα αποφύγουν. Ακόμη κι αν πρόκειται για κάτι που απαιτεί μικρή προσπάθεια, εκείνοι και πάλι θα σου ζητήσουν προσωπικές χάρες. Όταν κάνουν κάτι για σένα, θα σκεφτούν κάθε λογής τρόπους για να σε αναγκάσουν να τους δώσεις κάτι σε αντάλλαγμα. Δεν πρόκειται να μπορέσεις ποτέ να ανταποδώσεις εντελώς αυτήν την προσωπική χάρη. Από την άλλη πλευρά, εκείνοι που φαίνονται προς τα έξω αρκετά ψυχροί και εγωιστές συχνά έχουν όρια στον τρόπο με τον οποίο φέρονται και ενεργούν πολύ σχολαστικά. Παρόλο που μπορεί να είναι χλιαροί απέναντί σου, δεν πρόκειται ποτέ να μηχανορραφήσουν εναντίον σου. Αν τους ζητήσεις πραγματικά να σε βοηθήσουν με κάτι, σίγουρα θα το κάνουν με μεγάλη σοβαρότητα. Έπειτα, αν τους το ανταποδώσεις με μια μικρή προσωπική χάρη ή με κάτι υλικό, θα το αντιμετωπίσουν όπως πρέπει. Ωστόσο, αν δεν τους δώσεις τίποτα, δεν πρόκειται να σου ζητήσουν τίποτα ούτε θα το αναφέρουν διαρκώς ζητώντας χάρες ή ανταπόδοση. Τέτοιοι άνθρωποι είναι αυθεντικοί· μέσα τους είναι ακριβώς όπως φαίνονται προς τα έξω. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές, κανένας δεν συμπαθεί τέτοιους ανθρώπους· όλοι λένε ότι είναι εγωιστές και δύσκολοι στις σχέσεις τους με τους άλλους, ότι είναι ψυχροί κι ότι δεν έχουν ανθρωπιά, και κανένας δεν θέλει να έχει καμία επαφή μαζί τους. Στην πραγματικότητα, κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους έχουν αξιοπρεπή ανθρώπινη φύση. Κοιτάξτε γύρω σας για να δείτε ποιος είναι τέτοιου είδους άνθρωπος. Αυτοί οι άνθρωποι, παρόλο που δεν έχουν ευγλωττία, παρόλο που έχουν μάλλον ψυχρή προσωπικότητα και φαίνονται προς τα έξω να μην έχουν ανθρωπιά και να μην ξέρουν πώς να αλληλεπιδρούν με τους άλλους ή να τους πιάνουν κουβέντα, στον τρόπο με τον οποίο φέρονται τηρούν αρκετά τις αρχές. Ενώ μπορεί να μην είναι πολύ καλοσυνάτοι, δεν υπάρχει κακοβουλία μέσα τους· αν μη τι άλλο, δεν έχουν κακές προθέσεις απέναντι στους περισσότερους ανθρώπους. Μέσα τους είναι ακριβώς όπως φαίνονται προς τα έξω. Δεν χρησιμοποιούν τακτικές ούτε φιλοσοφίες για τις κοσμικές αλληλεπιδράσεις προκειμένου να κερδίσουν ανθρώπους. Τέτοιοι άνθρωποι είναι απλοί. Έτσι δεν είναι; (Ναι.) Τώρα, λοιπόν, δεν έχετε μια βάση με την οποία θα πρέπει να αντιμετωπίζετε σωστά τους ανθρώπους που είναι εγωιστές; Με ποια βάση θα πρέπει να τους αντιμετωπίζετε; Δεν μπορείς να βασίζεσαι στα αισθήματα ή τις προτιμήσεις σου ούτε στο αν συμπαθείς αυτούς τους ανθρώπους ή όχι, αν τα πηγαίνεις καλά μαζί τους, αν σου προσφέρουν βοήθεια ή αν σε ωφελούν ούτε μπορείς να βασίζεσαι στη στάση που έχουν απέναντί σου· δεν μπορείς να βασίζεσαι σ’ αυτά τα πράγματα. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να βασίζεσαι στον χαρακτήρα τους, στην ανθρώπινη φύση-ουσία τους και στη στάση που έχουν απέναντι στους ανθρώπους, απέναντι στην αλήθεια και απέναντι στα θετικά πράγματα. Με βάση αυτούς τους παράγοντες θα πρέπει ν’ αντιμετωπίζεις τους ανθρώπους που είναι εγωιστές. Αν είναι πραγματικά κακοί άνθρωποι, τότε να τους αντιμετωπίζεις αναλόγως. Αν φαίνονται εγωιστές προς τα έξω, αλλά η ανθρώπινη φύση τους δεν είναι κακή, τότε δεν θα πρέπει να τους αντιμετωπίζεις σαν να είναι κακοί άνθρωποι ή άνθρωποι με άσχημη ανθρώπινη φύση. Ακόμη κι αν δεν συμπαθείς αυτούς τους ανθρώπους ή δεν είναι καλοί στις κοινωνικές επαφές με τους άλλους ή στη διατήρηση σχέσεων, δεν μπορείς να τους βλέπεις σαν κακούς ανθρώπους ή σαν ανθρώπους που δεν έχουν ανθρώπινη φύση, απλώς και μόνο επειδή φαίνονται εγωιστές προς τα έξω. Αυτό είναι προκατάληψη απέναντι σ’ αυτούς τους ανθρώπους. Τώρα, λοιπόν, δεν έχετε μια αρχή για τον τρόπο αντιμετώπισης των ανθρώπων που είναι εγωιστές; Αυτό δεν μπορεί να γενικευτεί· αντ’ αυτού, θα πρέπει να βασίζεται στην ανθρώπινη φύση-ουσία τους και στη στάση που έχουν απέναντι στην αλήθεια και στο καθήκον τους, καθώς και στη στάση με την οποία φέρονται. Αυτή είναι η αρχή με βάση την οποία θα πρέπει να τους αντιμετωπίζετε. Μ’ αυτό ολοκληρώνεται η συναναστροφή μας πάνω στο ζήτημα του εγωισμού.