Σε ό,τι έχει να κάνει με το θέμα της ικανότητας αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων, ακόμη κι αν δεν εμπλέκεται το ζήτημα της επιδίωξης της αλήθειας για την αποβολή των διεφθαρμένων διαθέσεων, όσον αφορά την ίδια την ανθρώπινη ζωή, αν δεν διαθέτεις την ικανότητα να εκτιμάς τα πράγματα, αν δεν έχεις καμία άποψη για οτιδήποτε βλέπεις ούτε καμία γνώμη στη σφαίρα της σκέψης —αν κοιτάζεις τα πάντα λες και σου έχουν καλύψει τα μάτια με μια γάζα και δεν μπορείς να δεις ότι υπάρχει πρόβλημα εκεί— και ξέρεις μόνο τη διαδικασία κατά την οποία εκτυλίσσεται το όλο γεγονός ή τους ανθρώπους, τα γεγονότα και τα πράγματα που εμπλέκονται, αλλά δεν ξέρεις ποια είναι η ουσία του προβλήματος ούτε ποιες είναι οι σχετικές σκέψεις και απόψεις των ανθρώπων, τότε αυτό υποδεικνύει ότι είσαι άνθρωπος χαμηλού επιπέδου. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχεις καμία απολύτως σκέψη σε σχέση με όλα τα προβλήματα στη ζωή σου. Δεν ξέρεις πώς να εξετάζεις, να σκέφτεσαι ή να προσδιορίζεις τα προβλήματα στη σφαίρα της σκέψης. Δεν ξέρεις πώς να εξετάζεις, με βάση την ηλικία σου, την ωριμότητα της ανθρώπινης φύσης σου ή τις προηγούμενες εμπειρίες σου, τι είδους πρόβλημα είναι κάτι στην πραγματικότητα, τι θα πρέπει να μάθεις και να αντλήσεις από αυτό, τι αντίκτυπο έχει σ’ εσένα, τι δίδαγμα σου αποφέρει, από ποια οπτική πρέπει να δεις και να χειριστείς ένα τέτοιου είδους πρόβλημα ή πώς θα πρέπει να ενεργήσεις και τι θα πρέπει να αποφύγεις αν έρθεις ξανά αντιμέτωπος μ’ ένα τέτοιου είδους ζήτημα. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν αναλογίζεσαι. Ό,τι κι αν σου συμβαίνει, είσαι το ίδιο απλοϊκός στη σκέψη σου μ’ ένα ζώο, και δεν έχεις καθόλου απόψεις. Σε όποια ηλικία κι αν φτάσεις στη ζωή σου και όσα κι αν έχεις βιώσει, και πάλι δεν ξέρεις πώς να σκέφτεσαι τα προβλήματα. Δεν ξέρεις πώς να χρησιμοποιείς τις προηγούμενες εμπειρίες σου, τις γνώσεις σου και ό,τι έχεις μάθει, για να αναλογίζεσαι τα προβλήματα από διάφορες πτυχές. Όσοι είναι έτσι είναι άνθρωποι χαμηλού επιπέδου. Όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο δεν μπορούν να αποκομίσουν κανένα μοτίβο ακόμα και σε ασήμαντα ζητήματα της καθημερινής ζωής, πόσο μάλλον να εισέλθουν στην αλήθεια. Ακόμη κι αν ζήσουν ως τα σαράντα, τα πενήντα, τα εβδομήντα ή τα ογδόντα τους, εξακολουθούν να είναι μπερδεμένοι άνθρωποι που δεν μπορούν να μοιραστούν καμία εμπειρία. Τέτοιοι άνθρωποι είναι αργόστροφοι και δεν έχουν καθόλου σκέψεις. Επειδή το επίπεδό τους είναι χαμηλό και δεν έχουν την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων, σε όποια ηλικία κι αν φτάσουν στη ζωή τους, δεν βλέπουν ποτέ τίποτα στη σφαίρα της σκέψης. Δεν ξέρουν πώς να βλέπουν τα πράγματα και δεν μπορούν να δουν τίποτα καθαρά. Επομένως, όταν αξιολογείτε το επίπεδο κάποιου, και ιδίως το κατά πόσο έχει την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων, μην κοιτάζετε την ηλικία του ή τις προηγούμενες εμπειρίες του. Τι θα πρέπει να κοιτάζετε αντ’ αυτού; (Θα πρέπει να κοιτάζουμε κατά πόσο έχει σκέψεις.) Με άλλα λόγια, θα πρέπει να κοιτάζετε κατά πόσο ένας άνθρωπος, έχοντας βιώσει διάφορους ανθρώπους, γεγονότα και πράγματα για σαράντα ή πενήντα χρόνια, έχει οποιαδήποτε προσωπική αντίληψη στη σφαίρα της σκέψης, καθώς και κατά πόσο οι προηγούμενες εμπειρίες του έχουν να κάνουν με την αξία της ανθρώπινης ζωής, το μονοπάτι που ακολουθούν οι άνθρωποι ή πράγματα που σχετίζονται με τα βάθη της ανθρώπινης σκέψης και τον πνευματικό του κόσμο. Αν οι εμπειρίες του αφορούν μόνο συγκεκριμένα ζητήματα και δεν αφορούν πράγματα στη σφαίρα της σκέψης, τότε δεν διαθέτει την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι συχνά λένε: «Η δική μας γενιά ζούσε μεροδούλι μεροφάι. Δεν ήταν εύκολο να φάμε κάτι καλό· κρέας τρώγαμε μόνο την Πρωτοχρονιά ή σε καμιά άλλη γιορτή. Οι άνθρωποι της γενιάς μας ήταν πολύ απλοϊκοί και άδολοι και ντυνόμασταν πολύ απλά». Συνεχίζουν να μιλάνε ακατάπαυστα για τέτοια πράγματα. Σ’ αυτά που λένε, οι άλλοι απαντούν: «Γιατί αξίζει τόσο να αναπολεί κανείς τη γενιά σας; Μήπως υπάρχουν πράγματα τα οποία εμείς οι νέοι μπορούμε να αντλήσουμε και για τα οποία μπορούμε να επικοινωνήσουμε στη σφαίρα της σκέψης;» Εκείνοι απαντούν: «Στην εποχή μας, όταν πηγαίναμε να πολεμήσουμε στο πεδίο της μάχης, αντέχαμε μέρες ολόκληρες χωρίς ύπνο, επειδή έπρεπε να προχωράμε συνεχώς. Μερικές φορές, δεν τρώγαμε ούτε ένα γεύμα όλη μέρα. Όταν φτάναμε σ’ ένα στρατόπεδο, οι νεοσύλλεκτοι πήγαιναν κατευθείαν για ύπνο, αλλά εμείς οι βετεράνοι τρώγαμε πρώτα και μετά πηγαίναμε να κοιμηθούμε. Διαφορετικά, θα έπρεπε να συνεχίσουμε τον δρόμο μας έχοντας χάσει την ώρα του φαγητού, και θα καταλήγαμε να πεινάμε στον δρόμο». Οι άλλοι λένε: «Αυτό είναι απλώς ένα περιστατικό· δεν θεωρείται κάτι στη σφαίρα της σκέψης. Μοιραστείτε μαζί μας κάτι που αξίζει να μάθουμε εμείς οι νέοι ή κάποια διδάγματα που μπορούν να μας βοηθήσουν να μη λοξοδρομήσουμε, να μην κάνουμε λάθη και να μη διαπράξουμε βασικά σφάλματα από χαζομάρα». Εκείνοι λένε: «Εκείνη την εποχή, δεν ήμασταν όπως οι νέοι σήμερα που είναι τεμπέληδες, αχόρταγοι και αγαπούν την άνεση ενώ μισούν τη δουλειά. Τότε, απλώς θέλαμε να υπομένουμε περισσότερες κακουχίες, να κάνουμε περισσότερη δουλειά και να έχουμε καλές επιδόσεις, για να μπορέσουμε να κερδίσουμε την προσοχή των επικεφαλής μας και να προαχθούμε». Υπάρχει σ’ αυτά τα λόγια οτιδήποτε στη σφαίρα της σκέψης; (Όχι.) Στο άκουσμά τους, νιώθεις μήπως ότι πρόκειται για τα λόγια ενός πνευματικού μέντορα, για μια εμψυχωτική κουβέντα που λένε οι άπιστοι; Μήπως είναι κάτι που διευρύνει το σκεπτικό σου, ανυψώνει τη σφαίρα της σκέψης σου, ενισχύει την ικανότητά σου να αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα ή σε βοηθά ν’ ανακαλύψεις κάποια νέα πράγματα ή κάποιες σωστές σκέψεις και απόψεις που δεν είχες σκεφτεί ποτέ πριν; (Όχι.) Τέτοιοι άνθρωποι έχουν, λοιπόν, την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων; Όπως κι αν τους ρωτήσεις για ζητήματα που έχουν να κάνουν με τη σφαίρα της σκέψης, δεν θα πάρεις καμία απάντηση από αυτούς. Στην πραγματικότητα, δεν είναι ότι δείχνουν απροθυμία να μιλήσουν· είναι ότι πολύ απλά δεν έχουν τίποτα μέσα τους. Αυτό σημαίνει να έχει κανείς χαμηλό επίπεδο. Ακόμη κι όταν φτάσουν σε ηλικία πενήντα ή εξήντα χρονών, δεν έχουν καθόλου σκέψεις ή απόψεις· απλώς τα κουτσοβολεύουν στη ζωή μ’ αυτόν τον τρόπο. Δεν ξέρουν ότι η ζωή δεν είναι μόνο να επιδιώκει κανείς προοπτικές, μια καλή οικογένεια, μια καλή δουλειά ή μια καλή διαβίωση, αλλά ότι υπάρχουν και ζητήματα στη σφαίρα της σκέψης που απαιτούν στοχασμό, συλλογισμό και διαρκή καταστάλαξη στα βάθη της καρδιάς του ανθρώπου. Δεν ξέρουν ότι στο μονοπάτι της ανθρώπινης ζωής οι άνθρωποι θα συναντήσουν πολλά άγνωστα πράγματα ούτε ξέρουν πώς θα πρέπει να τα αντιμετωπίσουν. Όταν δεν τους συμβαίνει τίποτα, δεν σκέφτονται ούτε συλλογίζονται εκ των προτέρων για να αποφύγουν να λοξοδρομήσουν ή να πάρουν το λάθος μονοπάτι. Επίσης, δεν ξέρουν γιατί ενήργησαν με έναν συγκεκριμένο τρόπο σε κάποια πράγματα που βίωσαν, κατά πόσο ήταν σωστό ή λάθος να ενεργήσουν έτσι ή πώς θα πρέπει στο εξής να βαδίσουν στο μονοπάτι για να ζήσουν μια ζωή ευτυχισμένη, ήρεμη και γεμάτη αξία, αντί για μια μάταιη ζωή. Επειδή έχουν χαμηλό επίπεδο, αυτού του είδους οι άνθρωποι δεν σκέφτονται αυτά τα ζητήματα. Όταν φτάνουν στα εξήντα τους, απλώς κάθονται εκεί κι αναπολούν λέγοντας: «Όταν ήμουν νέος, ήμουν όμορφος και ταλαντούχος· πολλοί άνθρωποι έτρεχαν ξοπίσω μου! Αχ, στα νιάτα μου…» Αναφέρουν πάντα μόνο ιστορίες από τις ένδοξες μέρες τους, τα πράγματα, δηλαδή, που δεν αξίζουν ν’ αναφερθούν. Οι άνθρωποι χαμηλού επιπέδου, σε όποια ηλικία κι αν φτάσουν, δεν σκέφτονται ζητήματα που σχετίζονται με την ανθρώπινη ζωή, το μονοπάτι που ακολουθούν οι άνθρωποι ή το πώς θα πρέπει να ζουν οι άνθρωποι. Δεν σκέφτονται τι είδους απόψεις θα πρέπει να έχουν οι άνθρωποι όταν αντιμετωπίζουν διάφορα ζητήματα. Ως αποτέλεσμα, όπως κι αν ζούνε, η σφαίρα της σκέψης τους δεν πρόκειται να βελτιωθεί, οι σκέψεις τους δεν θα έχουν υπόσταση, ο πνευματικός τους κόσμος θα παραμείνει φτωχός και δεν θα έχουν καμία αυθεντική εμπειρία ζωής. Αυτό σημαίνει να έχει κανείς χαμηλό επίπεδο. Όταν αλληλεπιδράς με τέτοιους ανθρώπους, στην ηλικία των είκοσι φέρονται αρκετά παιδιάστικα, είναι αρκετά απλοϊκοί, γεμάτοι ζωτικότητα και ιδιαίτερα οξύθυμοι. Μέχρι να φτάσουν στα τριάντα, εξακολουθούν να είναι εξίσου σάπιοι. Στα πενήντα τους, ο τρόπος με τον οποίο μιλάνε παραμένει στα ίδια επίπεδα· ξέρουν μόνο πώς να λένε μερικές απλές φράσεις. Στο πρόσωπό τους έχουν εμφανιστεί περισσότερες ρυτίδες και κηλίδες γήρανσης, κι έχουν ασπρίσει κι άλλο τα μαλλιά τους. Είναι ξεκάθαρο ότι έχουν κάποια ηλικία, αλλά δεν έχουν καθόλου σκέψεις ούτε απόψεις. Όταν συζητούν με άλλους, δεν έχουν ποτέ τίποτα να πουν. Έχουν χαραμίσει όλα αυτά τα χρόνια της ζωής τους και δεν έχουν κάνει καμία πρόοδο. Έτσι είναι στη ζωή τους οι άνθρωποι χαμηλού επιπέδου και, αν πιστεύουν στον Θεό, οι εκδηλώσεις τους είναι ίδιες από την αρχή ως το τέλος. Όταν πρωταρχίζουν να πιστεύουν στον Θεό στα είκοσί τους, έτσι είναι. Μέχρι να φτάσουν στα τριάντα ή στα πενήντα, εξακολουθούν να είναι έτσι, χωρίς να έχουν σημειώσει καμία απολύτως πρόοδο. Τα πράγματα που λένε εξακολουθούν να είναι τα ίδια με πριν. Απλώς έχουν βιώσει κάποια πράγματα όσο πιστεύουν στον Θεό, έχουν καταφέρει να κατανοήσουν κάποια λόγια και δόγματα και μπορούν να αναφερθούν πιο ολοκληρωμένα στην πνευματική ορολογία. Ωστόσο, δεν έχουν καμία αληθινή βιωματική κατανόηση. Οι σκέψεις τους εξακολουθούν να μην έχουν βάθος, οι απόψεις τους για τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει, η γνώση τους για τον Θεό και την αλήθεια δεν έχει αυξηθεί και η αυτογνωσία τους δεν έχει μεγαλώσει. Δεν έχουν υποστεί καμία αλλαγή, έτσι δεν είναι; (Έτσι είναι.) Η συσσώρευση κάποιων λόγων και δογμάτων ή κάποιων πνευματικών όρων από μνήμης ή με το πέρασμα του χρόνου δεν είναι αλλαγή, δεν είναι πρόοδος, και σίγουρα δεν είναι κέρδος. Αυτή ακριβώς είναι η εκδήλωση των ανθρώπων χαμηλού επιπέδου. Όσα μεγάλα σκαμπανεβάσματα κι αν περάσουν και όσα εμπόδια, όσες αποτυχίες ή απογοητεύσεις κι αν βιώσουν, δεν αντλούν διδάγματα ούτε αποκτούν οποιαδήποτε εμπειρία και δεν μπορούν να αποκομίσουν τίποτε ωφέλιμο. Μόλις τελειώσει κάτι, πολύ απλά έχει τελειώσει γι’ αυτούς· περνούν μόνο τη διαδικασία και τελικά δεν πετυχαίνουν τίποτα. Τέτοιοι άνθρωποι μπορούν να περιγραφούν ως πολύ αξιολύπητοι. Λέμε ότι τέτοιοι άνθρωποι έχουν πολύ χαμηλό επίπεδο ακριβώς επειδή τους λείπει η ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων. Ακόμη λιγότερο μπορεί να πει κανείς ότι διαθέτουν οποιαδήποτε ικανότητα κατανόησης της αλήθειας ή να πει κανείς ότι έχουν υποστεί οποιαδήποτε αλλαγή.

Οι άνθρωποι χαμηλού επιπέδου δεν είναι αντάξιοι των προσδοκιών ως προς την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων. Όσο για εκείνους που δεν έχουν καθόλου επίπεδο, τους λείπει ακόμη περισσότερο η ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων· δεν μπορούν να εκτιμήσουν τα πράγματα και ακόμη περισσότερο δεν μπορούν να τα αξιολογήσουν. Όταν μοιράζεσαι τις σκέψεις και τις απόψεις σου για κάτι, όσοι έχουν χαμηλό επίπεδο μένουν εμβρόντητοι μόλις τις ακούσουν, και δεν έχουν καμία αντίδραση. Μέσα τους σκέφτονται: «Υπάρχουν σκέψεις και απόψεις σ’ αυτό; Πώς και δεν το αντιλήφθηκα;» Ακόμη κι αν μπορούν να κατανοήσουν κάτι από αυτά που λες, θα τα εκλάβουν μόνο ως λόγια και δόγματα ή ως έναν μαθηματικό τύπο. Όσο για τους ανθρώπους που δεν έχουν καθόλου επίπεδο, όταν ακούν άλλους να συναναστρέφονται πάνω στις σκέψεις και τις απόψεις που εμπεριέχονται σε κάτι ή πάνω στην ουσία του προβλήματος και στη στάση που πρέπει να υιοθετήσουν οι άνθρωποι απέναντί του, δεν μπορούν να το κατανοήσουν. Νιώθουν μόνο ότι είναι κάπως βαθυστόχαστο, αλλά είναι πέρα από την αντίληψή τους. Όσο περισσότερο συναναστρέφεσαι πάνω στις σκέψεις και την κατανόηση, τόσο περισσότερο μπερδεύονται. Πιστεύουν το εξής: «Πώς έγινε περίπλοκο αυτό το συνηθισμένο ζήτημα; Γιατί δεν μπορώ να βγάλω άκρη σε σχέση με τις σκέψεις, τις απόψεις ή τις στάσεις; Ποια στάση; Απλώς πρέπει να πιστεύουμε σωστά στον Θεό και να κάνουμε σωστά τα καθήκοντά μας, κι ο Θεός θα εγκρίνει. Γιατί όσο περισσότερο καιρό πιστεύει κανείς στον Θεό τόσο πιο περίπλοκα γίνονται τα πράγματα; Όπως σε ακούω, είναι σαν να λες πως κανείς δεν μπορεί να εισέλθει στη βασιλεία!» Μπορείς να επικοινωνήσεις με τέτοιους ανθρώπους; (Όχι.) Όχι μόνο δεν μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί τους, αλλά μπορεί και να λένε κάποια παράλογα πράγματα: «Είναι αυτές οι σκέψεις και οι απόψεις που ανέφερες πραγματικά τόσο καλές και τόσο σωστές; Δεν το νομίζω! Οι άνθρωποι δεν μπορούν με τίποτα να ζήσουν χωρίς χρήματα. Πρέπει πάντα να τρώνε καλά και να απολαμβάνουν καλά πράγματα. Πώς μπορεί οποιοσδήποτε να κάνει το καθήκον του, αν δεν έχει χρήματα να ξοδέψει ή καλό φαΐ να φάει;» Τι είδους λογική είναι αυτή; Λένε: «Μιλάς μονίμως για την ανθρώπινη ζωή, για τις αξίες, τις σκέψεις και τις απόψεις των ανθρώπων, καθώς και για το μονοπάτι που ακολουθούν οι άνθρωποι. Γιατί δεν μιλάς για το φαγητό και το ντύσιμο; Γιατί δεν μιλάς για το πώς να φροντίζεις τον οργανισμό σου, ώστε να μπορείς να κάνεις καλά το καθήκον σου;» Αυτά τα πράγματα σκέφτονται· μπορούν ακόμα να κατανοήσουν την αλήθεια; Πολύ απλά, δεν μπορείς να επικοινωνήσεις με τέτοιους ανθρώπους. Όταν προσπαθείς να τους μιλήσεις, εκείνοι απλώς μιλάνε για το πώς να βγάλουν χρήματα. Θεωρούν ότι το να βγάζουν χρήματα, να ζουν τη ζωή τους, να επιδιώκουν τον κόσμο και να περνούν τη ζωή τους τρωγοπίνοντας και διασκεδάζοντας είναι τα κυριότερα ζητήματα της ανθρώπινης ζωής και το μονοπάτι πάνω στο οποίο πρέπει να βαδίζουν οι άνθρωποι στη ζωή. Όσο για το τι πρέπει να επιδιώκουν ή να αποκομίζουν οι άνθρωποι μέσα από την πίστη στον Θεό, αυτά τα πράγματα δεν υπάρχουν στις σκέψεις ή στη συνείδησή τους. Θεωρούν ότι όσα χρόνια κι αν πιστεύουν οι άνθρωποι στον Θεό, και πάλι πρέπει να τρώνε και να ζουν, κι ότι, χωρίς χρήματα, δεν μπορείς να ζήσεις καλά· το να έχεις χρήματα σημαίνει ότι έχεις μια καλή ζωή, ενώ, χωρίς χρήματα, δεν μπορεί να συνεχιστεί η ζωή. Αυτή είναι η λογική τους· τέτοιοι άνθρωποι είναι επιρρεπείς στις στρεβλώσεις. Οι άνθρωποι που είναι επιρρεπείς στις στρεβλώσεις δεν έχουν σωστές σκέψεις ή απόψεις· είναι σαν άνθρωποι χωρίς ψυχή. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη ζωή τέτοιων ανθρώπων και στη ζωή των γουρουνιών ή των σκυλιών; (Δεν υπάρχει καμία διαφορά.) Αν προσπαθήσεις να εκπαιδεύσεις έναν σκύλο ή μια γάτα για να τα κάνεις υπάκουα και να φέρονται σαν ένα καλότροπο παιδί, μπορούν να καταλάβουν; (Δεν μπορούν.) Στην καλύτερη περίπτωση, τι μπορεί να καταλάβει ένας σκύλος; Αν του πεις «κάτσε» κι έπειτα του δώσεις ένα κομμάτι κρέας, θα το θυμάται. Κατόπιν, με το που θα λες «κάτσε», όσο μακριά κι αν βρίσκεται, θα κάθεται αμέσως και θα περιμένει να το ταΐσεις κρέας. Ένας σκύλος μπορεί να θυμάται αυτήν τη μηχανική κίνηση· εφόσον του μάθεις ότι όταν κάθεται θα επιβραβεύεται, θα υπακούει. Οι σκέψεις του είναι τόσο απλοϊκές. Πόσο μεγάλη είναι, λοιπόν, η διαφορά ανάμεσα στις σκέψεις των ανθρώπων που δεν έχουν επίπεδο και στις σκέψεις των ζώων; (Δεν υπάρχει καμία σημαντική διαφορά.) Τα ζώα, αφού τελειώσουν κάθε μέρα το φαγητό τους, βγαίνουν έξω να παίξουν. Όταν έρχεται η ώρα να φάνε ξανά και τα φωνάξεις να επιστρέψουν, έρχονται αμέσως τρέχοντας. Είτε τα δέσεις είτε τους ζητήσεις να κάτσουν, θα συμμορφωθούν. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή υπάρχει φαγητό για να φάνε. Για χάρη αυτού του λίγου φαγητού, θα υπακούσουν με μεγάλη προθυμία στις εντολές σου. Τόσο απλοϊκές είναι οι σκέψεις των ζώων. Τους αρκεί να ακολουθούν έναν κανονισμό ή ένα μοτίβο που τα ωφελεί· δεν σκέφτονται ιδιαίτερα κάτι άλλο. Επειδή τα ένστικτα που δίνει ο Θεός στα ζώα περιορίζονται σ’ αυτά τα πράγματα, τα οποία είναι αρκετά για την επιβίωσή τους, κι ο Θεός δεν τους έχει δώσει καμία ανάθεση, τα ζώα δεν χρειάζεται να συλλογιστούν τη ζωή, το μέλλον, τον προορισμό τους ή τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις τους. Επίσης, δεν χρειάζεται να συλλογιστούν ποιο μονοπάτι ν’ ακολουθήσουν ή αν θα επιδιώξουν μια ουσιαστική ζωή και ούτω καθεξής. Οι άνθρωποι, όμως, είναι αλλιώς. Ο Θεός έχει προικίσει τους ανθρώπους με διάφορα ένστικτα και παράλληλα τους έχει χαρίσει την αλήθεια για να γίνει η ζωή τους. Επομένως, ο Θεός έχει απαιτούμενα πρότυπα για τους ανθρώπους. Έτσι, οι άνθρωποι πρέπει να συλλογίζονται αυτά τα πράγματα· μόνο αν το κάνουν αυτό, θα καταφέρουν ν’ αποκτήσουν την αλήθεια για να γίνει η ζωή τους. Αυτή είναι η ευθύνη και η υποχρέωση που πρέπει να έχουν οι άνθρωποι και, ασφαλώς, είναι και δικαίωμά τους. Αν, όμως, δεν μπορείς να ασκήσεις αυτό το δικαίωμα ή δεν έχεις την ικανότητα να σκέφτεσαι ζητήματα, αυτό αποδεικνύει ότι το επίπεδό σου είναι πολύ χαμηλό. Ανάμεσα στα έμβια όντα που αποτελούν την τάξη των ανθρώπων, εσύ ανήκεις στην κατηγορία εκείνων που έχουν χαμηλό επίπεδο. Δεν μπορείς να σκεφτείς μόνος σου και, ακόμα κι όταν οι άλλοι σου εξηγούν κάτι, δεν μπορείς να το καταλάβεις. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, αντιστέκεσαι, χλευάζεις, γελοιοποιείς ή ακόμα και κατακρίνεις τους άλλους. Αν το επίπεδό σου είναι τόσο χαμηλό, αυτό σημαίνει ότι δεν έχεις καθόλου επίπεδο. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που δεν έχει επίπεδο διαβάζει ένα άρθρο βιωματικής μαρτυρίας και τον ρωτάς: «Είναι καλό αυτό το άρθρο;» Εκείνος λέει: «Είναι αρκετά καλό. Κάθε παράγραφος είναι χωρισμένη με ακρίβεια και η στίξη είναι ως επί το πλείστον ακριβής. Η πρώτη παράγραφος εξηγεί τον χρόνο και τον τόπο, η δεύτερη παράγραφος εξηγεί το υπόβαθρο των χαρακτήρων, η τρίτη παράγραφος ξεκινά την αφήγηση της ιστορίας, κι έπειτα προχωρά στην κορύφωση και στον επίλογο». Αν μετά τον ρωτήσεις ποιες είναι οι σκέψεις και οι απόψεις του συντάκτη, εκείνος λέει: «Υπάρχουν σκέψεις και απόψεις; Η ενότητα των λόγων του Θεού που παραθέτει ο συντάκτης είναι οι σκέψεις και οι απόψεις». Εσύ ρωτάς: «Είναι σχετικά τα λόγια του Θεού που παρέθεσε; Είναι ακριβείς οι σκέψεις και οι απόψεις που θέλει να εκφράσει;» Εκείνος λέει ότι δεν ξέρει. Τότε, κάνεις ερωτήσεις όπως: «Είναι αυθεντική και πρακτική η κατανόηση που μοιράζεται ο συντάκτης; Αυτό που κατανοεί είναι δόγμα ή μήπως προσεγγίζει την πραγματικότητα; Διαπλάθει τους άλλους; Έχει κάποια αξία γι’ αυτούς; Παρέχει βοήθεια ή όφελος στους αναγνώστες;» Δεν ξέρει τίποτε από αυτά και δεν μπορεί να τα αντιληφθεί. Αυτό σημαίνει να έχει κανείς πολύ χαμηλό επίπεδο. Αν συναναστραφείς μαζί του πάνω στα σφάλματα που εμφανίζουν οι σκέψεις και οι απόψεις στο συγκεκριμένο άρθρο, πάνω στα μέρη που είναι πρακτικά και στα μέρη που δεν είναι, εκείνος και πάλι δεν ξέρει και δεν μπορεί να το συνδέσει αυτό με το άρθρο. Δεν δείχνει αυτό έλλειψη επιπέδου; (Ναι.) Ακόμη κι όταν οι άλλοι συναναστρέφονται πάνω στα προβλήματα που υπάρχουν, εκείνος και πάλι δεν ξέρει. Δεν δείχνει αυτό έλλειψη επιπέδου; Είναι όπως κάποιοι επικεφαλής εκκλησίας: Όταν εμφανίζονται κακοί άνθρωποι ή δύσπιστοι στην εκκλησία, εκείνοι δεν ξέρουν πώς να τους χειριστούν. Αφού συναναστραφείς μαζί τους πάνω στις αλήθεια-αρχές, εκείνοι δεν κατανοούν και σου ζητάνε να δώσεις ένα παράδειγμα. Αφού δώσεις ένα παράδειγμα, και πάλι δεν ξέρουν πώς να τους χειριστούν. Λένε: «Σε παρακαλώ, δίδαξέ με. Πώς ακριβώς θα πρέπει να χειριστώ αυτόν τον άνθρωπο; Θα πρέπει να τον τοποθετήσω σε μια συνηθισμένη εκκλησία, να τον τοποθετήσω σε μια ομάδα Β ή να τον αποπέμψω; Πώς θα πρέπει να συναναστραφώ μ’ αυτόν τον άνθρωπο; Σε παρακαλώ, εξήγησέ το μου λέξη προς λέξη. Θα το καταγράψω κι έπειτα θα το ακολουθήσω κατά γράμμα για να χειριστώ την κατάσταση· έτσι, μπορώ να το κάνω». Όταν είναι έτσι αυτοί οι άνθρωποι, τι νόημα έχει να συναναστραφείς μαζί τους πάνω στις αρχές; Ακόμη κι όταν τους δίνεις παραδείγματα, εκείνοι δεν κατανοούν και δεν μπορούν να χειριστούν το ζήτημα. Τέτοιοι άνθρωποι πολύ απλά δεν έχουν ικανότητα κατανόησης. Στο τέλος, εξακολουθούν να ρωτάνε: «Πες μου τι πρέπει να κάνω γι’ αυτό το ζήτημα και θα το κάνω». Τους λες πού να πάνε για να χειριστούν το ζήτημα, τι να πουν και σε ποιον για να το διευθετήσουν, και σε ποιον βαθμό πρέπει ν’ αντιμετωπιστεί το ζήτημα για να θεωρηθεί ότι έχει λυθεί εντελώς. Αφού ολοκληρώσεις την εξήγηση, εκείνοι φαίνεται να κατανοούν, αλλά και πάλι δεν μπορούν να το χειριστούν, και πρέπει να βρεις κάποιον να συνεργαστεί μαζί τους για να γίνει η δουλειά. Τέτοιοι άνθρωποι είναι εξαιρετικά αργόστροφοι και δεν έχουν επίπεδο. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι λες στους ανθρώπους που μαθαίνουν χορό ότι τα βήματα ενός συγκεκριμένου χορού είναι πολύ καλά, και τους βάζεις ν’ ακολουθήσουν ένα βίντεο για να τα μάθουν. Μετά από μερικές μέρες, όταν τους ρωτάς ποια είναι η πρόοδός τους, κάποιοι αργόστροφοι άνθρωποι θα πουν ότι δεν μπορούσαν να καταλάβουν ποια βήματα ήταν καλά. Παρόλο που έχουν διδακτικό υλικό, και πάλι δεν μπορούν να το μάθουν. Δεν ξέρουν ποιες κινήσεις είναι καλές ή ποιες είναι χρήσιμες, και δεν ξέρουν πώς να επιλέξουν. Τι κάνουν τελικά; Έχουν μία τακτική· λένε: «Απλώς διάλεξέ μου μερικά χορευτικά βήματα για να τα μάθω, κι εγώ θα τα ακολουθήσω και τέλος». Χρησιμοποιούν αυτό το τρικ· δεν κατανοούν τις αρχές, αλλά τους κόβει λίγο. Δεν είναι ακριβώς σαν τα ρομπότ; Μπορεί να έχουν γνώσεις και μόρφωση, αλλά δεν έχουν την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων· αυτό σημαίνει να μην έχει κάποιος επίπεδο. Δεν ξέρουν γιατί πρέπει να μάθουν αυτό που τους λες να μάθουν. Όσο για τα πράγματα που τους λες να μη μάθουν, δεν ξέρουν τι πρόβλημα υπάρχει μ’ αυτά ή γιατί δεν πρέπει να τα μάθουν. Ακόμη κι αφού τους πεις, και πάλι δεν μπορούν να το δουν. Πείτε Μου, τέτοιοι άνθρωποι έχουν επίπεδο; (Όχι.) Όταν τους λείπει η ικανότητα να αντιλαμβάνονται μόνοι τους τα πράγματα και τους λείπει η ικανότητα να αναγνωρίζουν και να κρίνουν μόνοι τους το σωστό και το λάθος, αυτό σημαίνει ότι δεν έχουν επίπεδο. Όπως τα βόδια ή τα άλογα, χρειάζονται μονίμως κάποιον να τους καθοδηγεί· δεν είναι άρα απλώς εργαλεία; Αν είχες επίπεδο, θα χρειαζόσουν και πάλι κάποιον να σε καθοδηγεί; Τότε, γιατί το έχεις το μυαλό; Το μυαλό σου είναι άχρηστο. Για να είμαι ακριβής, δεν έχεις καθόλου επίπεδο. Πρέπει ν’ ακούς τους άλλους και να σε καθοδηγούν εκείνοι· είσαι απλώς ένα εργαλείο. Τέτοιοι άνθρωποι, όσο καιρό κι αν μελετούν ένα συγκεκριμένο επάγγελμα ή όσες αρχές που σχετίζονται μ’ αυτό κι αν ακούσουν, και πάλι δεν μπορούν να τις κατανοήσουν ή να τις συλλάβουν. Στο τέλος, δεν ξέρουν πώς να εφαρμόζουν ή να υλοποιούν αυτές τις αρχές. Αυτοί είναι το είδος των ανθρώπων με το πιο χαμηλό επίπεδο· εκείνοι που δεν έχουν καθόλου επίπεδο. Κάποιοι άνθρωποι λένε: «Μη νομίζεις ότι απλώς και μόνο επειδή δεν έχουν την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων κι ακολουθούν πάντα το παράδειγμά σου όταν κάνουν το καθήκον τους, αυτό σημαίνει ότι έχουν χαμηλό επίπεδο. Στην πραγματικότητα, τους λείπει το επίπεδο μόνο σε ό,τι έχει να κάνει με την κατανόηση της αλήθειας. Όταν πρόκειται για ζητήματα που σχετίζονται με τα συμφέροντά τους, σκέφτονται πάντα κάθε τρόπο για να προστατευτούν από τυχόν απώλειες. Σ’ αυτά τα πράγματα έχουν οξυδέρκεια· σίγουρα δεν είναι αργόστροφοι. Ενώ στην εκκλησία φαίνονται αργόστροφοι, αν τυχόν επέστρεφαν στον κόσμο, δεν θα ήταν αργόστροφοι. Στα πράγματα που απολαμβάνουν, έχουν σκέψεις και δημιουργημένα έργα· ίσως να μπορούσαν να έχουν κάποια επιτυχία». Υπάρχουν και άνθρωποι στην εκκλησία που διαπράττουν παραπτώματα από απερισκεψία, και όλοι λένε ότι έχουν χαμηλό επίπεδο, αλλά οι ίδιοι δεν πείθονται: «Λες ότι έχω χαμηλό επίπεδο, αλλά αν βρισκόμουν στον άπιστο κόσμο, θα μπορούσα και πάλι να βγάλω χρήματα και να κερδίσω τα προς το ζην. Θα μπορούσα και πάλι να διαπρέψω· δεν είναι δεδομένο ότι θα τα πήγαινα χειρότερα από άλλους!» Άραγε, ο άπιστος κόσμος αξιολογεί τα πάντα με βάση τις αλήθεια-αρχές; Βασίζεται στα λόγια του Θεού; Αν όχι, τότε ακόμη κι αν τα δημιουργημένα έργα τους μπορούν να σταθούν στον άπιστο κόσμο, αυτό δεν αποδεικνύει ότι έχουν επίπεδο. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι ζωγραφίζουν και, με την πρώτη ματιά, τα χρώματα, η σύνθεση, ο φωτισμός, οι αναλογίες των μορφών και άλλες πτυχές των έργων τους φαίνονται αρκετά καλές. Ωστόσο, όταν ζωγραφίζουν κάποιους αρχαίους αγίους στον οίκο του Θεού, προκύπτουν προβλήματα. Εγώ λέω: «Τα έργα αυτού του ζωγράφου έκαναν αρκετά καλές πωλήσεις ανάμεσα στους απίστους και οι άνθρωποι τα εκτιμούσαν. Γιατί, όμως, Εγώ βρίσκω τόσο παράξενες τις απεικονίσεις του Αβραάμ, του Ιώβ και του Νώε; Πώς γίνεται αυτοί οι τρεις άνθρωποι από διαφορετικές χρονικές περιόδους να φαίνονται λες και ανήκουν όλοι στην ίδια οικογένεια; Ήταν αρχαίοι Ισραηλίτες και η οστική δομή των χαρακτηριστικών του προσώπου τους θα πρέπει ν’ αντικατοπτρίζει τα γνωρίσματα αυτής της εθνοτικής ομάδας. Ακόμη κι αν ο ζωγράφος δεν ξέρει την προσωπικότητα της κάθε μορφής, θα πρέπει, τουλάχιστον, να κατανοεί πώς είναι η σκελετική δομή και τα χαρακτηριστικά αυτής της εθνότητας. Σε όποια χρονική περίοδο κι αν ανήκει ο άνθρωπος που ζωγραφίζεται, τα εθνοτικά του γνωρίσματα θα πρέπει να τονίζονται και να γίνονται εμφανή μέσα από τα μαλλιά του, τα χαρακτηριστικά του προσώπου του, το χρώμα των ματιών του και το σχήμα του προσώπου του». Πώς γίνεται, ωστόσο, οι μορφές που ζωγράφισε από αυτές τις διαφορετικές χρονικές περιόδους, παρόλο που έχουν διαφορετικές ηλικίες, να έχουν όλες οστική δομή που δεν μοιάζει μ’ αυτήν της εθνοτικής τους ομάδας; Όλοι έχουν ορθογώνια πρόσωπα· οι νεότεροι απλώς έχουν λιγότερες ρυτίδες και πιο σκούρα μαλλιά, ενώ οι πιο ηλικιωμένοι έχουν περισσότερες ρυτίδες, πιο σκούρο δέρμα και πιο άσπρα μαλλιά. Τα χαρακτηριστικά αυτών των μορφών είναι κατά βάση όλα τα ίδια: φαρδιά, ορθογώνια πρόσωπα, ψηλό ανάστημα και ιδιαίτερα δυνατή κορμοστασιά. Εγώ λέω: «Γιατί όλες αυτές οι μορφές φαίνονται ίδιες; Είναι πολύ παρόμοιες και δεν έχουν διακριτά χαρακτηριστικά». Ο ίδιος ο ζωγράφος δεν παρατηρεί το πρόβλημα. Ίσως να έχει ζωγραφίσει πάρα πολλά έργα αυτού του είδους, να έχει ραφιναριστεί πολύ η τεχνική του και το στυλ του να έχει παγιωθεί. Όποτε ζωγραφίζει μορφές, σχεδόν πάντα οι άνδρες έχουν το ίδιο σχήμα προσώπου, και δεν μπορεί ν’ αποτυπώσει τα μοναδικά χαρακτηριστικά του προσώπου διαφορετικών χαρακτήρων. Δεν υστερεί κάπως στην ικανότητά του να αξιολογεί και να εκτιμά τα πράγματα; (Ναι.) Αφού ολοκληρώσει τον πίνακα, δεν ξέρει κατά πόσο τα χαρακτηριστικά του προσώπου που έχει απεικονίσει εναρμονίζονται με τα σκελετικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης εθνοτικής ομάδας· δεν είναι σίγουρος γι’ αυτά τα χαρακτηριστικά. Θα λέγατε ότι το επίπεδό του σ’ αυτόν τον τομέα είναι μέτριο ή χαμηλό; (Χαμηλό.) Μήπως μπορεί να το διορθώσει αυτό αφού του κάνουν κάποιες υποδείξεις οι άλλοι; Μια φορά, του έκανα κάποιες υποδείξεις, αλλά όταν αργότερα είδα το έργο του, ήταν και πάλι το ίδιο. Σ’ εκείνο το σημείο, δεν υπάρχει τίποτε πλέον να πει κανείς· οποιαδήποτε περαιτέρω εξήγηση θα ήταν και πάλι πέρα από την αντίληψη αυτού του ανθρώπου.

Σε ό,τι έχει να κάνει με ζητήματα που σχετίζονται με την ικανότητα των ανθρώπων να αξιολογούν και να εκτιμούν τα πράγματα, αυτές είναι οι εκδηλώσεις των ανθρώπων διαφορετικού επιπέδου. Οι άνθρωποι καλού επιπέδου, όχι μόνο μπορούν να εκτιμούν τα πράγματα, αλλά μπορούν και να τα αξιολογούν. Όσοι έχουν ακόμα καλύτερο επίπεδο, μόλις έρθουν αντιμέτωποι με σωστές σκέψεις και απόψεις, θα τις προωθήσουν και θα τις κοινοποιήσουν ή θα τις δώσουν στους άλλους και, όταν έρχονται αντιμέτωποι με λανθασμένες σκέψεις και απόψεις, μπορούν να τις αναγνωρίσουν και να τις διορθώσουν. Οι άνθρωποι μέτριου επιπέδου έχουν μια κάποια ικανότητα να εκτιμούν τα πράγματα, αλλά τους λείπει η ικανότητα αξιολόγησης των πραγμάτων· δεν μπορούν να αναγνωρίσουν πράγματα στη σφαίρα της σκέψης. Οι άνθρωποι χαμηλού επιπέδου δεν κατανοούν πράγματα στη σφαίρα της σκέψης, οπότε δεν μπορεί να πει κανείς ότι έχουν οποιαδήποτε ικανότητα αναγνώρισης των πραγμάτων. Οι άνθρωποι που δεν έχουν καθόλου επίπεδο δεν μπορούν να κατανοήσουν καθόλου αυτά τα ζητήματα. Ακόμη κι αν τους τα εξηγήσει κάποιος, εκείνοι εξακολουθούν να μην κατανοούν ποιες είναι στην πραγματικότητα οι σκέψεις και οι απόψεις που συζητιούνται. Είναι λες και ακούνε μια ιστορία για έναν άλλον πλανήτη· είναι εντελώς πέρα από την αντίληψή τους. Αυτά είναι τα διαφορετικά χαρακτηριστικά που εμφανίζουν οι άνθρωποι διαφόρων επιπέδων ως προς την ικανότητα αξιολόγησης και εκτίμησης των πραγμάτων.